Boxershort of slip: maakt je onderbroek uit voor je sperma?

Boxershort of slip? Een boxershort is waarschijnlijk iets beter voor je zaadcellen, vermoedelijk omdat losser ondergoed je zaadballen iets koeler houdt. In de beste studie hadden mannen die meestal boxershorts droegen een ongeveer 25% hogere zaadconcentratie dan mannen in strakker ondergoed. Maar geen enkele studie heeft aangetoond (overzichtsartikel in het Engels) dat wisselen je kans op een zwangerschap verandert, en de Vlaamse site Gezondheid en Wetenschap noemt dat deel niet aangetoond.

Eerlijk is eerlijk: toen ik aan mijn eigen zaadkwaliteit werkte, veranderde ik mijn ondergoed mee met al het andere, zonder het bewijs na te kijken. Toen ik dat wel deed, was het antwoord interessanter dan “boxershort goed, slip slecht”.

Waarom moeten zaadballen koel blijven? (De reden dat deze vraag bestaat)

Zaadballen hangen buiten je lichaam om ongeveer 2 tot 4 °C koeler te blijven dan je lichaamstemperatuur, en de aanmaak van zaadcellen hangt daarvan af. Een overzichtsartikel uit 2023 in Frontiers in Cell and Developmental Biology (in het Engels) noemt een verschil van 2 °C tot 4 °C, en Gezondheid en Wetenschap schrijft dat de balzak idealiter 2 à 4 graden koeler is dan je lichaam.

Daar draait het hele debat over boxershort of slip om: strakker ondergoed houdt alles dichter tegen je lichaam, dus loopt het in theorie warmer.

👉 Het warmtedeel klopt. De vraag is of je ondergoed daar iets aan verandert.

Wat vond de Harvard-studie over boxershort of slip? (Het getal van 25% dat iedereen noemt)

Mannen die meestal boxershorts droegen hadden een 25% hogere zaadconcentratie, 17% meer zaadcellen in totaal en 33% meer beweeglijke zaadcellen dan mannen in strakker ondergoed. Dat blijkt uit een Harvard-studie uit 2018 in Human Reproduction (in het Engels) onder 656 mannen in een Amerikaans vruchtbaarheidscentrum.

Bron: Mínguez-Alarcón e.a., Human Reproduction, 2018. 656 mannen in een Amerikaans vruchtbaarheidscentrum; gecorrigeerde gemiddelden per monster; FSH gemeten bij 304 van de mannen en DNA-schade bij 293. De percentages zijn de eigen schattingen van de studie, dus ze wijken iets af van wat je krijgt als je de gemiddelden op elkaar deelt. “Strakker” betekent jockeys, slips, bikini’s, boxerbriefs of een mix.

FSH, het hormoon dat de zaadballen aanzet tot het maken van zaadcellen, was 14% lager bij mannen die boxershorts droegen. De onderzoekers denken dat het lichaam in strakkere, warmere omstandigheden misschien harder moet werken om de zaadproductie op gang te houden, maar zeggen dat dit nog bevestigd moet worden.

Twee details zijn makkelijk te missen. Boxerbriefs telden in deze studie als “strakker”, niet als losser. En het ging om mannen in een vruchtbaarheidscentrum die zelf opgaven welk ondergoed ze droegen, dus het laat een verband zien en geen bewijs dat boxershorts het verschil veroorzaakten. Gezondheid en Wetenschap bespreekt dezelfde studie in het Nederlands en noemt dezelfde beperkingen: zelf opgegeven ondergoed, alleen mannen uit een vruchtbaarheidscentrum en eerder kleine verschillen.

Komen andere studies over boxershort of slip tot hetzelfde? (Niet allemaal)

Een grote studie in Britse vruchtbaarheidsklinieken wijst dezelfde kant op, maar twee kleinere studies vonden geen duidelijk verschil. Daarom is het eerlijke eindcijfer zwak.

• Verenigd Koninkrijk, 14 vruchtbaarheidsklinieken: mannen die boxershorts droegen hadden ongeveer een kwart minder kans op een lage concentratie beweeglijke zaadcellen (Povey e.a., Human Reproduction, 2012, 939 gevallen tegenover 1.310 mannen zonder, in het Engels).
• VS, 97 mannen: de temperatuur van de balzak was 33,8 °C in boxershorts en 33,6 °C in slips, geen echt verschil, en ook geen verschil in het zaad (Munkelwitz en Gilbert, Journal of Urology, 1998, in het Engels). Het oordeel van de auteurs, vrij vertaald: “Het verhittende effect van ondergoed in slipmodel is overdreven.”
• VS, 501 stellen die zwanger wilden worden: geen verschil in de tijd tot een zwangerschap per type ondergoed (Sapra e.a., Andrology, 2016, in het Engels).

Gezondheid en Wetenschap, de Vlaamse site voor betrouwbare gezondheidsinformatie, komt over de Harvard-studie tot dezelfde conclusie: “We kunnen op basis van de aard van dit onderzoek niet besluiten dat mannen die losse boxershorts dragen een betere spermakwaliteit hebben, en of dit uiteindelijk een impact heeft op de vruchtbaarheid.” Die site schrijft ook dat een hogere temperatuur in de balzak wel samenhangt met minder zaadproductie, dat niet is aangetoond dat dit de vruchtbaarheid beïnvloedt en dat onduidelijk is of los ondergoed de temperatuur in de balzak verlaagt. Freya adviseert om geen strak zittend ondergoed te dragen, maar noemt daar geen onderzoek bij.

👉 Overstappen op boxershorts is goedkoop en onschuldig. Verwacht alleen geen wonderen.

Wat maakt zaadcellen nog meer warm? (Vaak meer dan je onderbroek)

Voor sauna’s en warme werkomstandigheden is er directer bewijs dat ze het zaad schaden dan voor ondergoed. Hier loont de moeite waarschijnlijk meer. Radboudumc noemt een hoge temperatuur van de zaadballen, bijvoorbeeld door koorts maar ook door saunabezoek, als oorzaak van een tijdelijk mindere zaadkwaliteit.

• Sauna’s: twee keer per week gedurende drie maanden zorgde voor “een sterke verslechtering van het aantal en de beweeglijkheid van zaadcellen” bij 10 mannen, volledig hersteld zes maanden na stoppen (Garolla e.a., Human Reproduction, 2013, in het Engels).
• Bubbelbaden en hete baden: toen 11 mannen met vruchtbaarheidsproblemen ermee stopten, zagen 5 van hen hun aantal beweeglijke zaadcellen minstens verdrievoudigen (Shefi e.a., International Braz J Urol, 2007, in het Engels).
• Laptop op schoot: na een uur was de balzak tot 2,8 °C warmer, al zorgde zitten met de dijen tegen elkaar alleen al voor 2,1 °C. Zaadcellen werden niet gemeten (Sheynkin e.a., Human Reproduction, 2005, in het Engels).
• Warme banen: bij 17 lassers daalde het aandeel zaadcellen met een normale vorm na zes weken stralingswarmte en het herstelde na een pauze (Bonde, British Journal of Industrial Medicine, 1992, in het Engels).

👉 Warmte telt zwaarder dan stof. Je ondergoed is gewoon het makkelijkste stukje warmte om te regelen.

Beschadigt warmte het DNA van zaadcellen? (Warmte wel, ondergoed niet aangetoond)

Aanhoudende warmte kan de DNA-schade in zaadcellen verhogen, maar de Harvard-studie vond geen verband tussen het type ondergoed en DNA-fragmentatie. In een klein Frans experiment liep de DNA-fragmentatie bij vijf vrijwilligers op vanaf dag 20 doordat de zaadballen ongeveer 2 °C werden opgewarmd, ongeveer 15 uur per dag, en op dag 73 na het stoppen was alles weer normaal (Ahmad e.a., Fertility and Sterility, 2012, in het Engels).

Warmte kan het DNA van zaadcellen dus beschadigen, maar we vonden geen enkele studie die laat zien dat slips dat doen.

Hoe lang duurt het voordat een verandering zichtbaar wordt in je zaad? (Denk aan drie maanden)

Reken op ongeveer drie maanden. Het maken van een zaadcel duurt ongeveer 64 dagen, een cijfer dat teruggaat op Heller en Clermont in Science, 1963 (in het Engels), plus de tijd om in het ejaculaat te komen. In het Franse warmte-experiment waren de zaadcellen op dag 73 terug op normaal. Freya schrijft dat de zaadkwaliteit ongeveer twee à drie maanden na stoppen met roken is verbeterd, omdat de aanmaak van nieuwe zaadcellen zo lang duurt, en Thuisarts zegt dat de kwaliteit van je zaad na koorts tot 12 weken minder kan zijn.

Wil je weten of een verandering echt heeft gewerkt, dan is een zaadonderzoek de enige manier, en dan pas na ongeveer drie maanden, als de nieuwe zaadcellen er zijn. Is een uitslag niet goed, dan wordt het onderzoek volgens Thuisarts na een paar weken herhaald en telt de beste uitslag.

Het ging niet om één onderbroek. Het ging erom de warmte lang genoeg uit je hele week te halen om het te laten tellen.

Wat helpt echt voor de vruchtbaarheid van mannen? (De onglamoureuze lijst)

Los ondergoed staat in de adviezen van Freya voor betere zaadkwaliteit, samen met niet roken, geen drugs, alcohol matigen en de laptop niet op schoot. Thuisarts noemt ook anabole steroïden, bepaalde medicijnen en schadelijke stoffen zoals lood, verf en middelen tegen insecten voor de landbouw, en het Voedingscentrum schrijft: “Mannen met overgewicht kunnen minder vruchtbaar zijn.” Over alcohol zegt het Voedingscentrum: “Het beste is om allebei te stoppen met drinken als je zwanger probeert te worden.”

Liever kijken dan lezen? Freya, de Nederlandse patiëntenvereniging voor vruchtbaarheid, geeft in een video uit april 2026 acht tips om je zaadkwaliteit te ondersteunen, onder meer over roken, alcohol, gewicht en warmte door een sauna of een laptop op schoot. Ondergoed is niet het hoofdonderwerp, dus zie het als een breder verhaal over mannelijke vruchtbaarheid.

Ik schreef alles op wat ik zes maanden lang heb veranderd.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Maak een afspraak met je huisarts als het na een jaar proberen niet is gelukt (Thuisarts). Is de vrouw in jullie koppel ouder dan 35, dan adviseert Freya al na 6 maanden onbeschermd vrijen naar de huisarts te gaan. Is je partner 38 jaar of ouder, dan word je volgens Thuisarts na dat jaar meestal doorgestuurd naar het ziekenhuis.

Ga eerder, hoe lang je ook al probeert, als je dit merkt:

• Een knobbel of zwelling in een zaadbal, een andere vorm of structuur, of één zaadbal die groter is dan de andere. Thuisarts beschrijft bij zaadbalkanker dat één zaadbal groter aanvoelt of dat er knobbels op zitten, en volgens Thuisarts bel je op een werkdag je huisarts als je zaadbal harder en dikker aanvoelt. Laat het dus nakijken.
• Een bekende oorzaak of een voorgeschiedenis die je vruchtbaarheid kan beïnvloeden, bijvoorbeeld een operatie aan een zaadbal. Thuisarts noemt een operatie of beschadiging van je penis, bal, bijbal of zaadleiders als reden voor minder goede zaadkwaliteit. Je huisarts kun je zelf bellen, zonder verwijzing, dus je hoeft voor dit gesprek geen jaar te wachten.

Plotselinge, heftige pijn in een zaadbal is een spoedgeval: bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost (Thuisarts). Je zaadbal kan gedraaid zitten en dan moet je meteen geopereerd worden. Bij levensgevaar bel je 112 (Thuisarts).

Boxershort of slip: veelgestelde vragen

Zorgen boxershorts voor meer zaadcellen?

Boxershorts gaan samen met hogere zaadaantallen, maar het is niet bewezen dat ze die verhogen. In de Harvard-studie van 2018 hadden mannen die meestal boxershorts droegen gemiddeld 64,7 miljoen zaadcellen per ml tegenover 51,9 miljoen bij strakker ondergoed, ongeveer 25% hoger. Het was een momentopname bij mannen in een Amerikaans vruchtbaarheidscentrum, dus het laat een verband zien en geen oorzaak. Freya adviseert wel om geen strak zittend ondergoed te dragen.

Is het gezonder om een boxershort of een boxerbrief te dragen?

Slechts één studie heeft ze rechtstreeks vergeleken: 501 Amerikaanse stellen, met slips, boxerbriefs en boxershorts, zonder verschillen die statistisch standhielden en zonder verschil in de tijd tot een zwangerschap. In de Harvard-studie telden boxerbriefs als strakker. Wil je de losse optie, dan is dat de boxershort.

Hoe kun je je spermakwaliteit verbeteren?

Thuisarts noemt roken, alcohol, drugs, anabole steroïden, bepaalde medicijnen en schadelijke stoffen zoals lood, verf en middelen tegen insecten voor de landbouw als redenen voor minder goede zaadkwaliteit, en Radboudumc noemt ook een hoge temperatuur van de zaadballen, bijvoorbeeld door koorts of saunabezoek. Het Voedingscentrum raadt aan om met alcohol te stoppen als je zwanger probeert te worden (Freya zegt: matigen) en wijst erop dat mannen met overgewicht minder vruchtbaar kunnen zijn. Freya adviseert ook geen strak zittend ondergoed en de laptop niet op schoot. Regelmatig een sauna of heet bad laten staan is ook verstandig, want kleine studies laten zien dat warmte zaadcellen omkeerbaar schaadt.

Doodt warmte zaadcellen?

Aanhoudende warmte schaadt de aanmaak van zaadcellen. Toen de zaadballen van vijf vrijwilligers ongeveer 15 uur per dag met ongeveer 2 °C werden opgewarmd, daalde het percentage beweeglijke zaadcellen vanaf dag 20, en sauna's twee keer per week verslechterden het aantal en de beweeglijkheid sterk bij 10 mannen. In beide gevallen herstelden de zaadcellen zodra de warmte stopte.

Hoe lang duurt het voordat zaadcellen herstellen na een andere onderbroek?

Reken op ongeveer drie maanden. De aanmaak van zaadcellen duurt ongeveer 64 dagen, plus de tijd om in het ejaculaat te komen, en nadat de experimentele verwarming stopte, waren de zaadwaarden op dag 73 terug op het uitgangsniveau. Slechts één piepkleine studie heeft een wissel van ondergoed gevolgd: bij twee mannen daalde het aantal geleidelijk en steeg het weer in elke periode van drie maanden (in het Engels).

Het stukje dat niet over ondergoed gaat

Je ondergoed omwisselen is het makkelijke deel, en het kan als vooruitgang voelen als er verder weinig gebeurt. Dat is iets waard: als je zwanger probeert te worden, zoeken jullie allebei naar iets wat je zelf in de hand hebt. Het is emotioneel, het duurt langer dan je zou willen, en het is iets wat je samen doorstaat.

Verder lezen: handige gidsen over zwanger worden

Meer over spermagezondheid:

• Zaadkwaliteit verbeteren: natuurlijke tips en resultaat na 6 maanden
• Vruchtbaarheidstest man: wat je kunt verwachten van een spermatest
• Alcohol zwanger worden: beïnvloedt alcohol je vruchtbaarheid?