Oestrogeen tekort kan je eisprong echt in de weg zitten, en de symptomen zijn makkelijk aan iets heel anders toe te schrijven. Dat deed ik zelf maandenlang, voordat iemand de puntjes voor me verbond.
Wat ik als eerste merkte (voordat ik wist dat het hormonaal was)
Mijn menstruatie was onvoorspelbaar geworden. Soms te laat, soms lichter dan normaal, en één maand kwam ze helemaal niet.
Eerlijk gezegd schreef ik het toe aan stress, want we zaten midden in een verhuizing en dat leek me verklaring genoeg. Helemaal onjuist was dat niet, maar het was ook niet het hele verhaal. Thuisarts noemt stress inderdaad als een van de oorzaken van een menstruatie die wegblijft, naast heel vaak of heel zwaar sporten, eetproblemen, te weinig eten, erg mager zijn en medicijnen.
Pas nadat ik een paar cycli mijn cyclus goed had bijgehouden, zag ik een patroon dat ik niet meer kon wegpraten. Blijft je menstruatie weg en kun je zwanger zijn? Doe dan eerst een zwangerschapstest, zegt Thuisarts.
Wat doet oestrogeen voor je cyclus?
Oestrogeen is een van de belangrijkste hormonen die je lichaam laten weten dat een eicel klaar mag komen. Grofweg loopt de keten zo: oestrogeen stijgt in de eerste helft van je cyclus → je baarmoederslijmvlies wordt dikker en een eicel rijpt → de eisprong vindt plaats.
Ouders van Nu (medisch beoordeeld door een fertiliteitsarts, 30 december 2025) schrijft: “Oestrogeen zorgt voor de eisprong en verdikking van het baarmoederslijmvlies.” Het Groene Hart Ziekenhuis legt uit: “De follikels maken oestrogeen. Dit zorgt ervoor dat je baarmoederslijmvlies dikker wordt en dat er helder, rekbaar slijm uit je baarmoedermond komt.”
Stijgt oestrogeen niet genoeg, dan kan die middelste stap stilletjes niet goed gebeuren. Bij een hypothalame amenorroe, een menstruatie die wegblijft doordat de hersenen de eierstokken niet goed aansturen, legt Ziekenhuis Tjongerschans uit dat de follikels dan geen oestrogeen gaan maken: “Het gevolg is dat er geen ovulatie en geen menstruatie komt.” Soms werkt het wel een beetje: dan is er wel wat oestrogeen zonder eisprong, of er zijn af en toe eisprongen en een onregelmatige cyclus.
Een opmerking over het woord zelf. Thuisarts spreekt over een menstruatie die wegblijft of onregelmatig is, en een ziekenhuis als Tjongerschans over een hypothalame amenorroe met laag oestrogeen. Dat is dezelfde kern als wat ik hier “oestrogeen tekort” noem: te weinig oestrogeen om je cyclus op gang te houden.
Ik had echt geen idee dat oestrogeen zo belangrijk was. Ik had het ondergebracht onder “het hormoon van biologie op school” en niet onder iets met een directe lijn naar de vraag of ik een eisprong krijg.
Hoe oestrogeen door je cyclus beweegt
Dit is het stuk dat ik graag getekend had gezien in plaats van uitgelegd. De curve in de afbeelding is schematisch, voor een cyclus van 28 dagen.
Oestrogeen is niet de hele maand even hoog. Het begint laag vlak na je menstruatie en loopt op in de eerste helft van je cyclus (de folliculaire fase, een term die ik moest opzoeken), omdat de follikel tijdens het rijpen steeds meer oestrogeen maakt (Ouders van Nu). In de WHO-studie hieronder piekte oestrogeen (oestradiol) met een mediaan van 24 uur voor de eisprong. Daarna volgt de LH-piek en dan de eisprong. Na de eisprong blijft het gele lichaam oestrogeen en progesteron maken, en als er geen bevruchting volgt dalen allebei en word je ongesteld (Ouders van Nu).
De timing rond de LH-piek is het stuk dat het waard is om te kennen als je er iets omheen plant. Een studie van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 1980 (in het Engels) vond een mediaan van 32 uur tussen de eerste stijging van LH in het bloed en de eisprong, waarbij 90% van de eisprongen viel tussen 16 en 48 uur na die stijging. In Nederlandse patiënteninformatie van het Groene Hart Ziekenhuis stijgt het LH in je urine ongeveer 24 tot 36 uur voor de eisprong.
Als mensen “laag oestrogeen” zeggen, bedoelen ze meestal dat die eerste stijging niet goed op gang komt, niet dat oestrogeen elke dag van de maand laag is. Dat onderscheid kostte mij beschamend lang.
Oestrogeen tekort symptomen: wat ik serieuzer had moeten nemen
Achteraf had ik de meeste hiervan al een paar maanden toen ik me er echt in verdiepte:
- Menstruatie die onregelmatig, lichter of af en toe weggebleven was
- Stemmingswisselingen die heftiger voelden dan normaal (Ouders van Nu: oestrogeen heeft invloed op je humeur)
- Hoofdpijn die elke keer rond hetzelfde moment in mijn cyclus kwam. Thuisarts noemt veranderingen in het hormoon oestrogeen, bijvoorbeeld als je ongesteld wordt, als een trigger voor migraine en beschrijft migraine die alleen rond je menstruatie komt
- Een droger gevoel dan normaal, waarvan niemand je echt vertelt dat het met hormonen te maken kan hebben. Ziekenhuis Tjongerschans schrijft dat je last kunt krijgen van een droge vagina als je al vanaf jonge leeftijd oestrogeen mist
- Slaap die lichter en onrustiger was dan normaal
Op zichzelf voelde geen ervan als een groot ding. Pas toen ik ze naast elkaar legde, was het patroon duidelijk.
Een paar ervan lijken ook op vroege zwangerschapssymptomen, waardoor de twee weken wachten elke maand verwarrender werd.
👉 Wat het voor mij echt anders maakte: het waren geen willekeurige slechte weken, het waren steeds dezelfde paar klachten in hetzelfde deel van mijn cyclus.
Hoe artsen testen op een oestrogeen tekort
Eerlijk gezegd ging ik ervan uit dat er één simpele test zou zijn met een duidelijke grens. Zo simpel is het niet.
De Cleveland Clinic (in het Engels) schrijft dat een arts je oestrogeen met een bloedtest kan laten controleren, maar dat die test onnauwkeurig kan zijn als je nog menstrueert, omdat oestrogeen van nature schommelt in je cyclus. Het Nederlandse beeld past daarbij: het Anna Ziekenhuis schrijft bij PCOS dat bloed wordt onderzocht op onder meer FSH, LH, testosteron, glucose, oestrogeen en progesteron: “Meestal gebeurt dit aan het begin van de cyclus.” Thuisarts zegt over de overgang: “Het heeft geen zin om je bloed te laten testen om te weten of je in de overgang bent. Dat getal is niet betrouwbaar.” Dus wanneer je getest wordt telt net zo zwaar als het getal zelf, net zoals het moment bepaalt wat een zwangerschapstest na je eisprong je kan vertellen.
Bij een hypothalame amenorroe laat bloedonderzoek volgens Tjongerschans meestal een laag oestrogeen zien, samen met een laag FSH. Daarom ben ik voorzichtig met elke bron, deze ook, die je één stellig getal geeft als “de” normale waarde. Referentiewaarden verschillen per lab en per cyclusdag, dus wat je eigen arts over jouw uitslag zegt, weegt zwaarder dan alles wat je hier leest.
Wat me uiteindelijk naar de huisarts kreeg, was het besef dat oestrogeen niet alleen een vruchtbaarheidshormoon is. Ouders van Nu schrijft dat oestrogeen zorgt voor stevigheid in je botten. Ziekenhuis Tjongerschans legt uit dat vrouwen die langdurig laag oestrogeen hebben veel minder botmassa opbouwen en die sneller afbreken, waardoor je al op jongere leeftijd onder de grens kunt komen waarbij je meer kans hebt op botbreuken. Wie langdurig geen menstruaties heeft gehad, krijgt daarom soms een botdichtheidsmeting (DEXA). Komt het door heel zwaar of heel vaak sporten, dan schrijft Thuisarts dat het op zich geen kwaad kan als je daardoor tijdelijk niet ongesteld wordt, en dat je met je huisarts kunt bespreken of het nodig is daar iets aan te doen. Blijft je menstruatie langer weg, neem dat dan serieus: Sportzorg, de voorlichtingswebsite van de sportartsen, schrijft dat er door het oestrogeentekort niet genoeg calcium uit je voeding wordt opgenomen, zodat dit aan je botten wordt onttrokken, en dat dit kan leiden tot botontkalking en botbreuken.
Is het laag oestrogeen, of iets anders?
Het is de moeite waard dit duidelijk te zeggen, want het deed mij struikelen: onregelmatige menstruatie heeft veel mogelijke oorzaken en laag oestrogeen is er maar één van. Pijnlijke of ongewoon zware menstruatie wijst weer een andere kant op.
PMOS (op de pagina van de NVOG-richtlijn staat sinds 3 juni 2026 dat polycysteus ovarium syndroom voortaan polyendocrien metabool ovarium syndroom heet, al zegt bijna iedereen nog PCOS, en ook Thuisarts gebruikt die naam nog) betekent volgens Thuisarts dat je geen eisprong hebt of minder vaak. Volgens diezelfde NVOG-richtlijn komt het voor bij 8 tot 13% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd wereldwijd, en daarmee is het een van de meest voorkomende aandoeningen in die leeftijd. Het Anna Ziekenhuis schrijft dat niet bekend is hoe PCOS ontstaat en dat er meerdere hormonen bij betrokken zijn, zoals vaak een verhoogd LH, soms een verhoogd testosteron en soms een verhoogde insulinewaarde. Op onze site staat een verhaal (dit verhaal staat in het Engels, onvertaald, zodat het authentiek blijft) van iemand die zwanger raakte na een PCOS-diagnose.
Een traag werkende schildklier geeft volgens Thuisarts onder meer moeheid, het snel koud hebben, een droge huid en droog haar, en Thuisarts noemt schildklierproblemen ook als oorzaak van een onregelmatige of wegblijvende menstruatie. Dat is een ongemakkelijk grote overlap met mijn eigen lijstje. Met te weinig schildklierhormoon kan het ook moeilijker zijn om zwanger te worden, omdat er dan misschien niet elke maand een eicel loskomt. Te veel sporten en te weinig eten kunnen oestrogeen ook omlaag halen, en Thuisarts noemt heel zwaar of heel vaak sporten, eetproblemen, veel afvallen en erg mager zijn allemaal onder de redenen waarom je menstruatie kan wegblijven. Is je menstruatie helemaal gestopt en ben je jonger dan 40, dan is een te vroege overgang nog iets om goed uit te sluiten: dat gebeurt volgens Thuisarts bij 1 op de 100 vrouwen. De overgang zelf kan beginnen tussen je 40e en 60e.
Volgens De Gynaecoloog heb je amenorroe als je ongesteld bent geweest en het daarna langer dan 6 maanden stopt. Niets hiervan kun je alleen op grond van klachten uit elkaar halen. Dat is precies het argument voor goed bloedonderzoek in plaats van jezelf diagnosticeren aan de hand van een lijstje als dit.
Thuisarts zegt: maak een afspraak bij je huisarts als je al een paar maanden niet ongesteld wordt. Maak ook een afspraak als je al een paar maanden niet ongesteld wordt en dit klopt voor je:
- Je wilt zwanger worden.
- Je sport heel zwaar of heel vaak.
- Je bent erg mager.
- Je bent veel afgevallen of juist veel aangekomen.
- Je hebt veel stress en je wilt daar hulp voor.
- Je gebruikt medicijnen die je ongesteldheid kunnen tegenhouden, bijvoorbeeld medicijnen tegen angst, depressie of psychose.
- Je hebt ook andere klachten, bijvoorbeeld puistjes, overbeharing of melk uit je borsten.
Wat echt hielp
Ik ben niet meteen naar supplementen gegaan, hoewel ik dat eerlijk gezegd wel wilde, omdat het de snelste oplossing leek.
Wat als eerste hielp, was gewoon weer fatsoenlijk eten, want we hadden tijdens de verhuizing op afhaalmaaltijden geleefd, en terug naar een enigszins normaal slaapritme. Niets slims aan. Bij erg mager zijn, veel afvallen of problemen met eten word je volgens Thuisarts meestal vanzelf weer ongesteld wanneer je gezond eet en een gezond gewicht hebt. En volgens Thuisarts slaap je slechter als je slaapritme in de war is, bijvoorbeeld door steeds op verschillende tijden naar bed gaan en opstaan.
Het ging niet om een wondermiddel. Het ging erom mijn lichaam de basisvoorwaarden te geven om zijn eigen hormonen weer te gaan regelen. Thuisarts noemt snel veel afvallen, te weinig wegen en overgewicht alle drie als dingen waardoor de kans op een eisprong kleiner kan zijn, net als stress en heel hard sporten. Of je gewicht gezond is, zie je aan je BMI: volgens Thuisarts is een BMI tussen 18,5 en 25 een gezond gewicht. Sport je zelf heel zwaar of heel vaak, dan zegt Thuisarts dat je meestal vanzelf weer ongesteld wordt als je wat minder zwaar en vaak sport.
Liever kijken dan lezen? Gezond zwanger worden - Vrouwen, een video van ruim vier minuten (april 2026) van Freya, de patiëntenvereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen, geeft 8 praktische tips om je vruchtbaarheid te ondersteunen, onder meer over je eisprong berekenen, gezond eten, bewegen, een gezond gewicht en genoeg rust en ontspanning. Oestrogeen is niet het onderwerp van de video, dus zie het als een breder verhaal over wat je zelf kunt doen en niet als uitleg over dit hormoon.
We besteedden daarna veel meer aandacht aan eten en vonden deze gids over goed eten als je zwanger wilt worden nuttig als basis, niet als strikt plan. De meeste andere natuurlijke manieren om je vruchtbaarheid te ondersteunen die we probeerden waren variaties op dezelfde onglamoureuze basis.
Mijn cycli werden in ongeveer twee maanden regelmatiger. Dat voelde destijds langzaam, maar sneller dan ik had verwacht, nu we echt iets hadden veranderd.
Veelgestelde vragen over laag oestrogeen en vruchtbaarheid
Kun je nog zwanger worden met laag oestrogeen?
Het kan, maar laag oestrogeen kan je eisprong onregelmatiger maken of sommige maanden helemaal laten wegblijven, waardoor zwanger worden vanzelf moeilijker wordt. Het is geen automatisch nee. Het verdient aandacht in plaats van negeren. Thuisarts wijst erop dat de kans groot is dat er ook geen eisprong is geweest als je een half jaar niet ongesteld bent geweest.
Wat veroorzaakt laag oestrogeen als je zwanger wilt worden?
Veelgenoemde oorzaken zijn erg mager zijn of veel afvallen, heel zwaar of heel vaak sporten, veel stress (Thuisarts, Ziekenhuis Tjongerschans) en onderliggende aandoeningen zoals PCOS of een schildklierprobleem (Thuisarts). Soms is er geen duidelijke oorzaak, en eerlijk gezegd is dat best frustrerend als je een antwoord zoekt.
Moet ik met mijn klachten naar de huisarts?
Waarschijnlijk wel, zeker als je menstruatie onregelmatig is geworden of al een paar maanden wegblijft. Thuisarts zegt: maak een afspraak als je al een paar maanden niet ongesteld wordt en je zwanger wilt worden. Een bloedtest kan je hormoonspiegels laten zien, en dat is een veel snellere weg naar duidelijkheid dan gokken. Wil je zwanger worden, dan zijn dit de momenten om naar je huisarts te gaan: na 1 jaar proberen (Thuisarts), al na 6 maanden als je ouder bent dan 35 (Freya), en bij 38 jaar of ouder word je na minstens 1 jaar proberen meestal doorgestuurd naar het ziekenhuis (Thuisarts). Doe je zelfinseminatie, bespreek het dan na 12 maanden (LUMC). Maak meteen een afspraak als vrijen niet goed lukt of als je niet weet of je een eisprong hebt, of wanneer (Thuisarts). Zitten er regelmatig meer dan 35 dagen tussen de eerste dagen van je ongesteldheid, of is het onduidelijk of je een eisprong krijgt, dan word je meestal doorgestuurd naar het ziekenhuis (Thuisarts).
Wat is het verschil tussen laag oestrogeen en oestrogeendominantie?
Het klinkt als twee kanten van dezelfde munt, maar zo simpel is het niet. Oestrogeendominantie is geen woord dat alle artsen gebruiken: volgens de Cleveland Clinic (in het Engels) noemen sommige zorgverleners het zo als je lichaam te weinig progesteron of te veel oestrogeen maakt, zodat oestrogeen niet in evenwicht wordt gehouden. De klachtenlijsten overlappen wel: de Cleveland Clinic noemt zowel bij te weinig als bij te veel oestrogeen veranderingen in je menstruatie en in je stemming. Ook daarom werkt testen beter dan klachten bij elkaar zoeken: bespreek je klachten met je huisarts.
Kan laag oestrogeen vanzelf weer overgaan zonder behandeling?
Bij sommige mensen wel, vooral als het samenhangt met iets tijdelijks zoals stress, te weinig eten of te veel sporten dat daarna wordt aangepakt. Thuisarts schrijft dat de meeste vrouwen vanzelf weer ongesteld worden, vaak binnen enkele maanden, en dat je een afspraak met je huisarts maakt als dat niet gebeurt. Bij anderen, vooral als er een onderliggende medische oorzaak is, is behandeling nodig. Dat kan alleen een arts beoordelen die echt bloedonderzoek heeft gezien.
Dit verhaal bleef bij me hangen omdat het uiteindelijk niet ging over het hormoondiagram of de klachtenlijst. Het ging over hoe lang ik de signalen van mijn eigen lichaam had genegeerd omdat geen ervan dramatisch genoeg voelde om mee te tellen.
Matthew was degene die voorstelde dat ik mijn klachten goed zou bijhouden, wat ik zelf nooit gedaan zou hebben. Dat is wat ik wil meegeven: degene die het meemaakt neemt het meestal als laatste serieus, en iemand anders erbij hebben telt zwaarder dan het bijhouden ooit deed.
Verder lezen: meer gidsen over zwanger worden
Op zoek naar meer onderbouwde steun terwijl je zwanger probeert te worden? Deze gidsen gaan dieper in op verwante vragen:
- Vitamines zwanger worden: wat werkt echt en wat eet je?
- Stress en zwanger worden: omgaan met ongewenst kinderloos zijn
- Vruchtbare dagen: wanneer is het beste moment om zwanger te worden?
- Menstruatiepijn: wanneer is het meer dan gewone krampen?
- Zwanger worden tips: 9 natuurlijke manieren voor meer vruchtbaarheid
