Spermadonor: 4 routes, kosten en wat de wet zegt in Nederland

In Nederland kun je op vier manieren zwanger worden met zaad van een spermadonor: via de spermabank van een Nederlandse kliniek, met zaad van een buitenlandse (meestal Deense) spermabank dat naar je Nederlandse kliniek wordt gestuurd, met een eigen, bekende donor die je meeneemt naar een kliniek, of met een donor buiten de kliniek en zelfinseminatie thuis. De eerste drie lopen via een kliniek, en dan geldt de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb): de donor wordt geregistreerd bij het College donorgegevens kunstmatige bevruchting (Cdkb). Dat ene verschil bepaalt bijna al het andere: het onderzoek van de donor, wie juridisch ouder is, en wat je kind later over de donor te weten kan komen.

Zoek je op "spermadonor", dan lees je vooral wat een kliniek of bank over haar eigen route vertelt. Dit is daarom een neutraal overzicht van alle vier: wat elke route kost volgens de tarieven van 2026, en wat de wet en de instanties er zelf over zeggen, in hun woorden en niet in de mijne.

De regels hieronder zijn de Nederlandse. maiababy.be toont dezelfde tekst, maar in België gelden andere regels voor donoren; die staan verderop in een apart stuk, dus laat je in België juridisch adviseren. En zijn KID, IUI of ICI nieuw voor je, dan legt onze lijst met kinderwens afkortingen van A tot Z ze uit.

Welke routes naar een spermadonor zijn er in Nederland? (De vier echte routes)

Er zijn vier routes naar donorzaad in Nederland, en drie daarvan lopen via een Nederlandse kliniek. De vierde, een donor buiten de kliniek met zelfinseminatie thuis, kent geen kliniekkosten en is de enige waarop de Wdkb niet van toepassing is (Landelijk informatiepunt donorconceptie).

Vier routes naar een spermadonor in Nederland vergeleken (tarieven 2026, gezien op 22 oktober 2026)

Bronnen, allemaal gezien op 22 oktober 2026: de tarievenlijsten van Medisch Centrum Kinderwens (MCK, geldig vanaf 1 maart 2026) en Amsterdam UMC (tarieven 2026); het Zorginstituut Nederland; de Subsidieregeling kunstmatige inseminatie met donorsemen; Freya (brochure KID); het Landelijk informatiepunt donorconceptie (LIDC); de Wdkb, Burgerlijk Wetboek Boek 1 en het Besluit van 11 januari 2024 (Staatsblad 2024, 4). Overige bronnen staan in de stukken hieronder. Elk bedrag is het tarief van één kliniek, geen landelijk gemiddelde; IUI is een landelijk NZa-tarief.

Kort gezegd: een spermabank rekent per behandeling bijvoorbeeld € 200,00 tot € 416,20 bovenop de IUI van € 807,45, je wacht bij een Nederlandse bank vaak lang, een donor mag in Nederland bij hoogstens 12 wensmoeders worden ingezet, en een donorkind kan vanaf 16 jaar naam, geboortedatum en woonplaats van de donor opvragen. Een donor buiten de kliniek geeft geen van die zekerheden.

Probeer het: vergelijk de vier routes op wat jij belangrijk vindt

De tabel is veel om op een telefoon te lezen. Vink hieronder aan wat jij het belangrijkst vindt, dan zie je per route dezelfde tabelcellen, in dezelfde woorden. Het geeft de routes geen rangorde en kiest er niet een voor je.

Vergelijk de vier routes

Vink aan wat jij het belangrijkst vindt. Per onderwerp zie je wat de tabel hierboven over alle vier de routes zegt, in dezelfde woorden. Het geeft de routes geen rangorde en kiest er niet een voor je.

Wat vind jij het belangrijkst? Vink zoveel aan als je wilt.

Onderzoek van de donor op ziekten Zekerheid over wie juridisch ouder is Dat mijn kind vanaf 16 jaar kan weten wie de donor is Lagere kosten Een maximum aantal gezinnen per donor

Alles tonen Wissen

Vink hierboven een of meer vakjes aan om de vier routes te vergelijken.

Wat Freya zegt over een man die zich zelf als donor aanbiedt (route 4): "Wees je bewust van de risico's: je weet niet of hij gezond is, kwalitatief goed sperma heeft en wat zijn motieven zijn. Denk om je eigen veiligheid en die van je kind!" Gebruik je zaad van een donor, dan raden we je sterk aan om hem via een kliniek te laten testen en registreren.

Geen juridisch advies: dit is algemene informatie over de Nederlandse wet, geen juridisch advies. In België gelden andere regels. Gebruik je een bekende donor, raadpleeg dan voordat je begint een notaris of familierechtadvocaat.

Wanneer naar de huisarts: na 1 jaar proberen zonder zwangerschap; ben je ouder dan 35, al na 6 maanden; ben je 38 of ouder en lukt het na minstens 1 jaar niet, dan word je meestal doorgestuurd naar het ziekenhuis; na 12 maanden zelfinseminatie zonder zwangerschap; en meteen als je een oorzaak kent of twijfelt, bijvoorbeeld als je niet weet of je een eisprong hebt.

Wat kost een spermadonor in Nederland in 2026?

De spermadonor zelf wordt in Nederland niet betaald: hij krijgt alleen een onkostenvergoeding. Wat je betaalt, zijn de kosten van de spermabank en van de behandeling. De spermabank van een kliniek rekende in 2026 bijvoorbeeld € 200,00 per behandeling bij Amsterdam UMC en € 416,20 per behandeling bij MCK. Daar komt de behandeling bovenop: een IUI kost € 807,45 per keer, zonder medicijnen. Amsterdam UMC schrijft dat die tarieven "landelijk vastgesteld" zijn door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Kies je zaad van een buitenlandse spermabank, dan betaal je de rietjes rechtstreeks aan die bank. De tarievenlijst van MCK noemt dat bedrag "Variërend" en rekent daarnaast € 161,00 per keer voor de ontvangst en registratie van de rietjes en € 90,72 per jaar voor het bewaren. Een prijs van de banken zelf geef ik hier niet, omdat geen enkele kliniek of instantie er een vaste noemt. Voor een donor buiten de kliniek bestaat geen betrouwbaar bedrag, dus die noem ik ook niet.

Wachttijd telt ook mee. Volgens het Landelijk informatiepunt donorconceptie is de vraag naar donorsperma groter dan het aanbod, en hebben de spermabanken in Nederland daarom wachtlijsten. MCK noemt een wachttijd van ongeveer 1,5 jaar voor zijn eigen spermabank, die het voor alleenstaanden en lesbische stellen alleen openstelt voor bepaalde postcodes, en geen wachtlijst bij de buitenlandse banken waarmee het samenwerkt. UMC Utrecht meldt dat je je daar op dit moment niet kunt aanmelden voor een behandeling met zaad van zijn eigen donoren.

👉 Voor de prijzen van de behandelingen en het hele plaatje lees je onze gids IVF traject kosten: wat kosten IUI, IVF en zelfinseminatie?

Wordt donorzaad vergoed? (Nee, ook niet als de behandeling wel vergoed wordt)

Nee. Het Zorginstituut Nederland schrijft dat de kosten van het sperma van een spermadonor niet worden vergoed. Het Landelijk informatiepunt donorconceptie zegt het zo: "Alle kosten die te maken hebben met donorsperma komen voor eigen rekening."

De behandeling zelf kan wel vergoed worden. Ben je een vrouw zonder mannelijke partner en is er geen medische reden, dan wordt KID sinds 1 april 2020 betaald uit de Subsidieregeling kunstmatige inseminatie met donorsemen. Die regeling geldt tot 1 januari 2030, betaalt "maximaal twaalf KID-behandelingen" per zwangerschap en vraagt een eigen betaling van de helft van het verplichte eigen risico; MCK noemt een eenmalige eigen bijdrage van € 192,50. Volgens het Zorginstituut maakt het voor deze vergoeding niet uit of je donorzaad van een spermabank of het zaad van een bekende donor gebruikt.

Is er wel een medische reden, dan valt de behandeling onder de basisverzekering en betaal je je eigen risico, € 385 in 2026 (Rijksoverheid). Het donorzaad betaal je ook dan zelf. Volgens UMC Utrecht is de kans op een zwangerschap bij KID gemiddeld tien tot twaalf procent per inseminatie, en is na een jaar zestig tot zeventig procent van de behandelde vrouwen zwanger.

Wie is juridisch ouder als je een spermadonor gebruikt?

Bij een donor van een Nederlandse spermabank is de donor geen juridische ouder. Bij een bekende donor, in de kliniek of thuis, hangt het af van je situatie en van wat er na de geboorte gebeurt. Eerlijk gezegd is dit het stuk dat ik twee keer zou lezen, want een afspraak met de donor regelt het niet vanzelf.

De vrouw die bevalt, is altijd de moeder. Volgens artikel 198 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek is moeder van een kind de vrouw "uit wie het kind is geboren" (art. 198, eerste lid, onder a).

Een donor van een spermabank is niet de vader. Amsterdam UMC schrijft over zijn bankdonoren: "Spermadonoren zijn niet de wettelijke of sociale vader van het kind dat ontstaat uit behandelingen met het door hun gedoneerde sperma. Er bestaat geen familierechtelijke band." Volgens de KID-brochure van Freya tekent een donor in een kliniek een document waarin hij afstand doet van alle ouderlijke rechten en plichten.

Ben je getrouwd met een vrouw of heb je een geregistreerd partnerschap met haar? Dan is zij volgens art. 198, eerste lid, onder b, alleen automatisch ook moeder als het kind is verwekt door kunstmatige donorbevruchting zoals de Wdkb die bedoelt, en er een verklaring van het Cdkb is overgelegd "waaruit blijkt dat de identiteit van de donor aan de vrouw bij wie de kunstmatige donorbevruchting heeft plaatsgevonden onbekend is". Die verklaring lever je in bij de aangifte van de geboorte. Het Cdkb schrijft dat alleen de vrouw die zwanger is of bevallen is de verklaring kan aanvragen, en dat het die alleen kan geven als de behandeling in een Nederlandse kliniek of een Nederlands ziekenhuis plaatsvond (ook met donorzaad uit het buitenland). Met een bekende donor geldt deze automatische route dus niet.

Geen automatische route? Dan via erkenning of adoptie. Volgens art. 198 is ook moeder de vrouw "die het kind heeft erkend", en het Cdkb schrijft: "Ook wanneer de donor bekend is, kunt u uw kind erkennen." Dat kan met en zonder huwelijk, met toestemming van de vrouw die bevallen is, en het kan niet meer als een kind al twee juridische ouders heeft. Het ouderschap kan ook door de rechtbank worden vastgesteld (art. 198, eerste lid, onder d), onder meer van de persoon die "als levensgezel van de moeder ingestemd heeft met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad" (art. 207).

Ben je getrouwd met een man of heb je een geregistreerd partnerschap met hem? Dan is hij volgens art. 199, onder a, de vader. Heeft hij ingestemd met de handeling waardoor het kind is verwekt, dan kunnen hij en de moeder dat vaderschap volgens art. 200, derde lid, niet ontkennen.

Een bekende donor kan wel juridisch vader worden. Volgens art. 199, onder c, is vader ook de man "die het kind heeft erkend". Een erkenning is volgens art. 204 nietig zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de moeder zolang het kind jonger dan 16 is, zonder schriftelijke toestemming van het kind zelf als het 12 jaar of ouder is, of als er al twee ouders zijn. Maar de rechtbank kan die toestemming in bepaalde gevallen vervangen, onder meer als het gaat om "de biologische vader van het kind, die niet de verwekker is en in een nauwe persoonlijke betrekking staat tot het kind" (art. 204, derde lid).

Ook de manier telt. Volgens art. 207 kan de rechtbank op verzoek van de moeder of het kind het ouderschap vaststellen van de man die "de verwekker is van het kind". Het Landelijk informatiepunt donorconceptie schrijft dat een donorovereenkomst "ook een bewijs van de kunstmatige inseminatie" is: "de man is donor en geen verwekker".

Afspraken met de donor. Freya raadt aan "om afspraken met de donor bij de notaris te laten vastleggen". Het LIDC schrijft dat een rechter bij een donorovereenkomst kijkt naar de inhoud, hoe die tot stand kwam en de omstandigheden, en dat "Het belang van het kind zal altijd voorop staan". Een afspraak op papier maakt een bekende donor dus niet vanzelf juridisch onbelangrijk.

Dit is algemene informatie over de Nederlandse wet, geen juridisch advies, en in België gelden andere regels. Wil je weten wat er juridisch geldt voor ouderschap in jouw situatie? Raadpleeg een notaris of familierechtadvocaat.

Voor een echt verhaal van twee moeders met een donor is Two Mums, One Donor and a Positive on the Third Try de moeite waard (in het Engels; echte verhalen worden in hun oorspronkelijke taal gepubliceerd, zonder vertaling, zodat ze authentiek blijven).

Kan een spermadonor in Nederland anoniem blijven?

Nee, niet via een Nederlandse kliniek. Freya schrijft: "Het is in Nederland niet mogelijk om anoniem te doneren." Volgens het Cdkb zijn donoren die vanaf 1 juni 2004 bij een behandeling zijn ingezet "allemaal b-donoren", dus identificeerbaar. Freya wijst er ook op dat geheimhouding met de DNA-tests van nu "niet houdbaar" is.

Wat een donorkind wanneer mag weten, staat in artikel 3 van de Wdkb:

• Tot 12 jaar kunnen de ouders de fysieke kenmerken, opleiding en beroep en gegevens over de sociale achtergrond van de donor opvragen (art. 3, eerste lid, onder b).
• Vanaf 12 jaar kan het kind die gegevens zelf opvragen (art. 3, eerste lid, onder a). Volgens het Cdkb gaat het onder andere om de lengte, de haarkleur en het soort werk van de donor.
• Vanaf 16 jaar kan het kind ook de persoonsidentificerende gegevens opvragen: volgens het Cdkb de volledige naam, geboortedatum en woonplaats. Die worden verstrekt nadat de donor daar schriftelijk mee heeft ingestemd; stemt de donor niet in, dan blijft verstrekking "uitsluitend achterwege" als zwaarwegende belangen van de donor dat meebrengen, afgewogen tegen de gevolgen voor het kind (art. 3, tweede lid). De donor kan dus niet zomaar nee zeggen.
• Halfbroers en halfzussen: vanaf 16 jaar kan een donorkind ook de gegevens krijgen van andere kinderen van dezelfde donor die daarmee instemmen, of alleen het aantal behandelingen (art. 3b).

Het recht op informatie is wel iets anders dan contact. Freya: "Het recht op informatie is in de wet geregeld, er is echter geen 'recht op contact'." Bij een donor uit het buitenland gelden in Nederlandse klinieken dezelfde regels, maar het Cdkb waarschuwt dat het in de praktijk anders kan uitpakken, bijvoorbeeld door verouderde adresgegevens, een taalbarrière en het aantal halfbroers en halfzussen wereldwijd. Volgens het LIDC zijn de gegevens van een buitenlandse donor geregistreerd bij het Cdkb als de behandeling in een Nederlandse kliniek is gedaan, en kan het kind vanaf 16 jaar de persoonsidentificerende informatie bij het Cdkb opvragen, net als bij een donor uit Nederland (art. 3, tweede lid, van de Wdkb). Het LIDC verwacht wel dat zo'n traject "ingewikkelder" is dan met een donor uit Nederland. En een donor bij zelfinseminatie kan volgens Freya helemaal niet in het donorregister worden opgenomen. Freya raadt dan aan: "Maak goede afspraken en leg vast hoe je contact houdt met de donor."

Wil je dit liever horen dan lezen? In deze videopodcast van Fiom, de organisatie die voor het Cdkb het contact tussen donorkinderen en donoren begeleidt, leggen ze uit waar donorkinderen recht op hebben, hoe een aanvraag voor de persoonsgegevens van de donor verloopt en wat de leeftijdsgrenzen betekenen. Het is een gesprek van ongeveer 39 minuten uit februari 2026, met ondertiteling; het tweede deel gaat over hoe ouders daar in de praktijk mee omgaan.

Wat is het maximum van 12 gezinnen, en geldt het ook voor zaad uit het buitenland?

Het zaad van een donor mag in Nederland bij hoogstens twaalf vrouwen worden gebruikt. Het Besluit van 11 januari 2024 (Staatsblad 2024, 4) zegt: "Het maximumaantal moedercodes dat aan een donorcode wordt gekoppeld, bedoeld in artikel 1, onderdeel j, van de wet, bedraagt twaalf moedercodes." Een donor mag zelf een lager aantal kiezen. Dat maximum stopt wel bij de grens.

• Het staat in de wet, en wordt sinds 2025 landelijk bijgehouden. Volgens het LIDC worden donoren sinds de aanpassing van de Wdkb in 2025 "landelijk geregistreerd, en niet meer per kliniek". UMC Utrecht schrijft dat uit die registratie blijkt dat donoren meestal binnen de grens zijn ingezet, maar ook: "Helaas hebben er ook overschrijdingen plaatsgevonden."
• Zaad uit het buitenland heeft geen wereldwijd maximum. Een buitenlandse bank werkt voor Nederland met een "pregnancy slot" voor hoogstens 12 wensmoeders, maar volgens het LIDC geldt dat maximum "alleen voor gebruik in Nederland". Het Besluit van 2024 zegt zelf: "Via de Wdkb of andere nationale wetgeving kan niet worden geborgd dat het maximumaantal van twaalf vrouwen per donor wereldwijd geldt."
• Een donor buiten de kliniek heeft geen maximum. Volgens hetzelfde Besluit is het "aan wensouders om dit risico bij hun afweging om gebruik te maken van een donor in de privésfeer of in het buitenland mee te wegen".

Volgens het Cdkb maken Nederlandse klinieken "steeds vaker" gebruik van donoren die in het buitenland wonen. Zaad van een buitenlandse bank kan in Nederland alleen in een kliniek worden gebruikt, met een donor die niet anoniem wil blijven, en de Deense banken mogen het niet meer naar een privéadres sturen (LIDC). Het LIDC wijst ook op de nadelen voor het kind later: op de internationale handel in donorzaad is geen toezicht, één donor kan wereldwijd heel veel nakomelingen hebben, en een kind van een buitenlandse donor kan niet naar de rechter als de bank onjuiste informatie gaf.

Wat zeggen de wet en Freya over een donor buiten de kliniek en zelfinseminatie?

Bij zelfinseminatie thuis is de Wdkb niet van toepassing, en een donor kan dan niet in het donorregister worden opgenomen. Gebruik je zaad van een donor, dan raden we je sterk aan om via een kliniek te gaan, want daar wordt de donor getest en geregistreerd. Freya, de patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblemen, schrijft: "Je kunt bij een aantal klinieken met je eigen donor terecht. Zo kan de donor veilig getest worden, de inseminatie door de kliniek worden uitgevoerd en de donor wordt geregistreerd in het donorregister."

Wat er getest wordt. Volgens Freya wordt het zaad van donoren van de spermabank "regelmatig gecontroleerd op ziekten zoals HIV, hepatitis-B en -C, syfilis, chlamydia trachomatis en gonorroe. Dit geldt ook als je zelf een donor meebrengt." Het zaad blijft meestal 6 maanden in quarantaine, tenzij een snelle DNA-test (NAT) wordt gebruikt. En ook bij een donor uit je eigen omgeving kan controle van het zaad en van zijn gezondheid volgens Freya "aan te raden zijn".

Een man die zich als donor aanbiedt. Kies je voor zelfinseminatie met een onbekende man die zich als donor aanbiedt, dan is Freya duidelijk: "Wees je bewust van de risico's: je weet niet of hij gezond is, kwalitatief goed sperma heeft en wat zijn motieven zijn. Denk om je eigen veiligheid en die van je kind!" Freya vraagt ook: "Hoe weet je zeker dat hij te goeder trouw is? Dat hij niet al tientallen donaties heeft gedaan?" Donorkinderen worden volgens Freya soms geconfronteerd met grote aantallen halfbroers en halfzussen, en "Sommige donoren blijven zichzelf helaas keer op keer aanbieden."

Massadonoren. Het LIDC schrijft dat de meeste mannen die zich online als donor aanbieden anderen willen helpen, maar dat sommige "seks of zoveel mogelijk vrouwen zwanger maken" willen. Over zulke massadonoren zegt het LIDC ook dat het centrale register geen garantie is, omdat er "geen toezicht" is op wat een donor buiten de Nederlandse klinieken om doet.

Kies je toch voor thuis met een bekende donor? Freya schrijft dat zelfinseminatie "thuis, zonder tussenkomst van het 'medische circuit'" kan, en dat je in enkele ziekenhuizen of spermabanken het zaad van je eigen donor kunt laten invriezen, zodat het "op ziekten (bijv. op HIV) getest kan worden" (Freya, brochure Zelfinseminatie). Ingevroren zaad verliest wel iets aan kwaliteit. Het zijn medische, juridische en emotionele risico's tegelijk.

Geld en reclame. De Embryowet zegt dat geslachtscellen "schriftelijk en om niet" ter beschikking worden gesteld (art. 5, tweede lid), en verbiedt een vergoeding te vragen die hoger is dan de kosten die er rechtstreeks uit volgen (art. 27). Strafbaar, met ten hoogste een jaar gevangenisstraf, is ook "degene die de behoefte aan, of de beschikbaarheid van geslachtscellen of embryo's onder de aandacht brengt met het oogmerk financiële of vergelijkbare voordelen aan te bieden of te behalen" (art. 28, eerste lid).

De juridische kant staat in het stuk over ouderschap hierboven. Ook hier geldt: dit is geen juridisch advies; raadpleeg een notaris of familierechtadvocaat voordat je begint.

Wat is er veranderd, en wat kan nog veranderen?

In 2025 veranderde er al iets. Volgens het LIDC worden donoren sindsdien landelijk geregistreerd in plaats van per kliniek, en staat het maximum van 12 wensmoeders in de wet. Zo kan één donor volgens het LIDC niet meer onopgemerkt bij meerdere Nederlandse spermabanken doneren, en dat geldt "in principe ook voor buitenlandse donoren die geregistreerd zijn in dit register".

Wat nog geen wet is: meerouderschap. De huidige wet gaat uit van hoogstens twee ouders per kind. Tweede Kamerlid Michon-Derkzen heeft een initiatiefwetsvoorstel Meerouderschap voorbereid; volgens het advies van de Raad voor de rechtspraak van 2 maart 2026 maakt het voorstel het mogelijk dat een kind meer dan twee ouders krijgt, "met een maximum van vier", en adviseert de Raad "dit wetsvoorstel niet in te dienen". Dat is een voorstel, geen wet, en of en wanneer het wordt aangenomen, is niet bekend. De regels in dit artikel zijn dus de regels die nu gelden.

Woon je in België?

Daar gelden andere regels. Volgens de oorspronkelijke tekst van de Belgische wet van 6 juli 2007 mogen de gameten van één donor bij hoogstens zes verschillende vrouwen worden gebruikt (art. 55), spelen vanaf de inseminatie de afstammingsregels "in het voordeel van de wensouder(s)" en kunnen donoren geen rechtsvordering over de afstamming instellen (art. 56), en moet het fertiliteitscentrum de gegevens die tot de identificatie van de donor kunnen leiden "ontoegankelijk maken" (art. 57). Hetzelfde artikel zegt ook: "De niet-anonieme donatie berustend op de toestemming van de donor en de ontvanger(s) is toegestaan." Het Grondwettelijk Hof oordeelde op 26 september 2024 dat de bepalingen die een donorkind elke informatie over de donor ontzeggen ongrondwettig zijn, maar handhaaft ze "tot de inwerkingtreding van nieuwe wetgeving en uiterlijk tot en met 30 juni 2027". Volgens VRT NWS (24 juni 2026) had de regering een wetsvoorstel klaar om de anonimiteit af te schaffen, dat nog moest worden goedgekeurd in de Kamer. Of de wet sindsdien is veranderd, hebben we niet kunnen nagaan. Laat je in België juridisch adviseren, zeker bij een gekende donor.

Wanneer naar de huisarts, of iets laten nakijken?

Ga naar je huisarts als je na een jaar proberen nog niet zwanger bent, of eerder in de situaties hieronder. Die drempels komen van Thuisarts, Freya en het LUMC.

• Na 1 jaar proberen zonder zwangerschap. Thuisarts: "Ga naar je huisarts als je na een jaar nog niet zwanger bent."
• Ouder dan 35: al na 6 maanden. Freya: "Wanneer je ouder bent dan 35 jaar, dan is het advies om na 6 maanden onbeschermd vrijen de huisarts te bezoeken."
• 38 jaar of ouder. Lukt het na minstens 1 jaar proberen niet, dan word je meestal doorgestuurd naar het ziekenhuis (Thuisarts). Die pagina gaat ook over vrouwen die zwanger proberen te worden met zaad van een donor.
• Na 12 maanden zelfinseminatie. Het LUMC: "Mocht er na 12 maanden zelfinseminatie geen zwangerschap zijn ontstaan, is er aanleiding om onderzoek naar jullie vruchtbaarheid te doen. Bespreek dat met je huisarts." Bij KID in de kliniek kan volgens Freya na 12 behandelingen zonder resultaat nader onderzoek worden gedaan.
• Meteen bij een bekende oorzaak of twijfel. Maak volgens Thuisarts ook een afspraak als vrijen niet goed lukt of als je niet weet of je een eisprong hebt, of wanneer.
• Zorgen over een infectie na zaad dat niet is getest. Voor soa-zorg kun je volgens de Rijksoverheid "altijd terecht bij de huisarts of in een privékliniek voor soa-zorg". Bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD kunnen bepaalde groepen gratis en anoniem terecht, onder wie mensen met klachten die wijzen op een soa, maar er is niet altijd plek. Vraag naar een test.
• Alarmsignalen bij een donor buiten de kliniek. Druk om seks te hebben in plaats van te insemineren, of een donor die geen testuitslagen wil laten zien. Het LIDC waarschuwt dat sommige mannen die zich aanbieden "seks of zoveel mogelijk vrouwen zwanger maken" willen.
• Krijg je hormonen voor IUI in de kliniek? Dan kunnen er volgens Freya te veel eicellen tegelijk rijpen (overstimulatie, OHSS), en "OHSS kan een gevaar opleveren voor de gezondheid van de vrouw." Heb je een opgezette, pijnlijke buik, wordt je buik dikker, kom je meer dan 1 kilo per dag aan, ben je misselijk of moet je braken, ben je kortademig of duizelig, of plas je minder of is je urine donker? Bel dan meteen: neem contact op met het ziekenhuis of de kliniek waar je behandeld wordt, buiten kantoortijden via het spoednummer dat je kliniek of ziekenhuis je gaf (Jeroen Bosch Ziekenhuis). Het Jeroen Bosch Ziekenhuis vraagt zijn patiënten met deze klachten niet de huisarts of huisartsenpost te bellen, omdat die "niet altijd op de hoogte" zijn van mogelijke complicaties bij een behandeling. Denk je dat je in levensgevaar bent? Bel dan meteen 112 (Thuisarts).

Onze gids over vruchtbare dagen en het beste moment om te insemineren helpt bij de timing terwijl je de cycli telt.

Het deel dat geen prijslijst dekt

Elke route hier komt op hetzelfde uit: een kind dat misschien ooit wil weten waar het vandaan komt, en een gezin dat juridisch zeker moet zijn.

Je raakt makkelijk verstrikt in tarieven en wetsartikelen, maar niemand die dit leest, is echt aan het winkelen. Je probeert een gezin te stichten.

Neem dus de tijd die je nodig hebt, en laat je eerst goed adviseren. Het is een grote beslissing. Het mag ook voelen als een grote beslissing.

Spermadonor: veelgestelde vragen

Hoeveel krijgt een spermadonor betaald in Nederland?

Een spermadonor krijgt in Nederland geen honorarium. Volgens de Embryowet gebeurt het ter beschikking stellen van geslachtscellen "schriftelijk en om niet" (art. 5). Amsterdam UMC schrijft: "Het is in Nederland niet geoorloofd om te betalen voor spermadonaties." Een goedgekeurde donor krijgt daar wel een onkostenvergoeding voor ieder bezoek; hoe hoog die is, staat niet op de pagina.

Wat kost donorzaad in Nederland?

Een spermabank rekent per behandeling, bijvoorbeeld € 200,00 bij Amsterdam UMC en € 416,20 bij MCK (tarieven 2026), bovenop de IUI van € 807,45 per keer. Bij zaad van een buitenlandse bank betaal je de rietjes zelf aan die bank, plus bij MCK € 161,00 registratie per keer. Een eigen donor laten onderzoeken kost bij MCK onder meer € 624,00 voor de intake en € 520,00 voor een snelle screening. Het donorzaad wordt niet vergoed. Onze gids IVF traject kosten gaat over de behandelingen zelf.

Wordt donorzaad vergoed door de zorgverzekering?

Nee. Volgens het Zorginstituut Nederland worden de kosten van het sperma van een spermadonor niet vergoed. De behandeling wel: zonder mannelijke partner en zonder medische reden via de Subsidieregeling KID (eenmalig € 192,50 bij MCK, maximaal 12 KID-behandelingen per zwangerschap), en met een medische reden via de basisverzekering, waarbij je je eigen risico betaalt.

Zijn er nadelen aan spermadonor worden?

Er is veel om over na te denken. Doneer je via een Nederlandse kliniek, dan kun je niet anoniem blijven: een donorkind kan vanaf 16 jaar je naam, geboortedatum en woonplaats opvragen (Wdkb, art. 3). Bij Amsterdam UMC doneer je 1 tot 2 jaar, 50 tot 100 keer, meestal wekelijks of om de week, met regelmatig bloed- en urineonderzoek, onder meer op hiv en hepatitis. Het Landelijk informatiepunt donorconceptie zegt het zo: "Over 16 jaar kunnen er tenslotte kinderen contact met hem zoeken."

Lees verder: handige gidsen bij je kinderwens

Deze gidsen gaan over de vragen die vaak hierna komen.

• IVF traject kosten: wat kosten IUI, IVF en zelfinseminatie?
• Two Mums, One Donor and a Positive on the Third Try: een echt verhaal van twee moeders met een donor (in het Engels)
• Vruchtbare dagen: wanneer is het beste moment om zwanger te worden?
• DPO betekenis en meer: alle kinderwens afkortingen van A tot Z