Zelfinseminatie: hoe het werkt, slagingskans en wat de wet zegt

Zelfinseminatie betekent dat je rond je eisprong zelf sperma hoog in je vagina brengt, met een spuitje of applicator zonder naald, in plaats van door seks. Je ziet het ook thuisinseminatie, zelf insemineren of kunstmatige inseminatie thuis genoemd. Het LUMC omschrijft het als "zelf sperma inbrengen in de vagina zonder dat er sprake is van gemeenschap".

Een gerandomiseerde Nederlandse studie vond geen statistisch verschil tussen thuis en de kliniek. In die studie van het AMC in Amsterdam werden vrouwen door loting verdeeld over inseminatie thuis en inseminatie in de kliniek, allebei met ingevroren donorzaad (Hogerzeil en collega's, 1988, in het Engels). In de eerste zes cycli waren er 13 zwangerschappen bij de 29 vrouwen die thuis begonnen, tegen 11 bij de 24 die in de kliniek begonnen, "yielding no statistical difference in pregnancy rate": geen statistisch verschil. Met 53 vrouwen kan zo'n studie niet bewijzen dat de twee gelijkwaardig zijn, en thuis lag in de ruwe cijfers iets lager, maar het is de enige gerandomiseerde vergelijking van de twee plekken die ik heb gevonden.

Ook praktisch is er veel voor te zeggen. Wie IUI zelf betaalt, betaalt in 2026 een landelijk tarief van € 807,45 per keer, zonder hormonen en zonder de kosten van een spermabank (Amsterdam UMC). Thuis heb je geen wachtlijst, geen afspraak in het ziekenhuis en geen reistijd: je doet het in je eigen bed, op het moment dat je ovulatietest aangeeft, en het werkt ook als vrijen pijn doet of niet lukt. Daarvoor is de zelfinseminatieset van Maia Baby gemaakt.

Meer dan 100 mensen hebben ons laten weten dat ze met de set zwanger zijn geworden (stand september 2026). Maia Baby is opgericht door twee mensen die in de Britse gezondheidszorg (NHS) hebben gewerkt, en deze gids citeert Thuisarts, Freya, het LUMC, de Nederlandse wetteksten en de gepubliceerde studies letterlijk, omdat we dat zelf ook zouden willen.

In Nederland is de wet net zo belangrijk als de methode. De Rijksoverheid schrijft dat een duomoeder bij een bekende donor "niet automatisch juridisch ouder van het kind" is, ook niet binnen een huwelijk (Rijksoverheid), en een bekende donor kan het kind erkennen en dan de juridische vader zijn, met toestemming van de moeder (of als de rechter die vervangt) en alleen zolang het kind nog geen twee juridische ouders heeft. Verderop staat het per situatie.

Deze gids is algemene informatie, geen medisch of juridisch advies.

Wat is zelfinseminatie, en wie kiest ervoor? (Meer mensen dan je denkt)

Bij zelfinseminatie breng je sperma hoog in de vagina met een spuitje of applicator zonder naald, op je vruchtbare dagen en zonder seks. Freya, de patiëntenvereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen, noemt dit in haar brochure over donorinseminatie "KI: diep in de vagina", en schrijft dat deze methode "ook zelf toegepast" kan worden. In de medische literatuur heet het intravaginale inseminatie (IVI), bijvoorbeeld in het casusverslag van Keren en Kelly in Canadian Family Physician, 2020 (in het Engels).

De naam "kalkoenbaster" hoor je nog weleens, maar ik heb geen gepubliceerde beschrijving gevonden waarin er een wordt gebruikt, en een keukeninstrument is daar niet voor bedoeld. Het LUMC en Freya beschrijven allebei een klein spuitje van 2 of 5 cc zonder naald.

👉 Een naald hoort er nooit bij. Het spuitje of de applicator wordt zonder naald gebruikt.

Twee groepen kiezen er vooral voor:

• Stellen bij wie vrijen niet lukt, of heel moeilijk gaat: pijn bij het vrijen, vaginisme, erectie- of zaadlozingsproblemen, een dwarslaesie. Dat zijn problemen die je ook zelf kunt laten behandelen. Thuisarts schrijft: "Vrijen hoort geen pijn te doen. Als de pijn blijft, maak dan een afspraak bij je huisarts." Zelfinseminatie komt niet in de plaats van die zorg.
• Vrouwenstellen, bewust alleenstaande moeders en iedereen met een bekende donor. Met donorzaad verandert het juridische en medische plaatje volledig. Hoe het voor één stel ging, lees je in Two Mums, Third Try (in het Engels; echte verhalen publiceren we in hun oorspronkelijke taal, zonder vertaling, zodat ze authentiek blijven).

Waarom mensen voor zelfinseminatie kiezen (En waarom het voor sommigen beter past)

Elke weg naar een kind heeft zijn kosten, wachttijd en afwegingen. Hier is waar zelfinseminatie echt sterk is.

• Kosten. Met een medische reden betaalt de basisverzekering IUI, ivf en ICSI, en betaal je je eigen risico (Zorginstituut Nederland), in 2026 de eerste € 385 aan zorgkosten (Rijksoverheid). Zonder medische reden betaal je zelf: € 807,45 per IUI, plus de spermabank, bijvoorbeeld € 200,00 per behandeling bij Amsterdam UMC. Voor vrouwen zonder mannelijke partner loopt KID via een subsidieregeling met een eigen bijdrage van € 192,50, de helft van het verplichte eigen risico. Donorzaad zelf wordt nooit vergoed. Thuis betaal je een set (de set van Maia Baby bevat 15 ovulatietests), zonder kliniektarief en zonder medicijnen. Het hele overzicht staat in wat IUI, ivf en zelfinseminatie kosten.
• Geen wachtlijst, geen afspraak. Je hoeft niets in te plannen rond de agenda van een kliniek. Je insemineert wanneer je eigen ovulatietest het aangeeft.
• Privacy. Het gebeurt thuis, met de mensen die jij kiest, en niemand anders hoeft het te weten.
• Het werkt als vrijen niet lukt. Over deze groep gaat het meeste gepubliceerde onderzoek: vaginisme, pijn bij het vrijen, erectie- of zaadlozingsproblemen, een dwarslaesie. Eén lezeres schreef op hoe ze zwanger werd na vaginisme, een ander hoe ze een andere weg vond met vulvodynie (allebei in het Engels, de oorspronkelijke taal).
• Het is voor vrouwenstellen en bewust alleenstaande moeders vaak de eerste stap. Twee moeders, één donor, positief bij de derde poging (in het Engels) is het verhaal van één stel. Met een donor is het juridische deel het eerste wat je goed moet regelen, en daar gaat verderop een heel stuk over.
• Je kunt eerst thuis proberen. Eén lezeres kreeg van een kliniek een hoge prijsopgave en probeerde het eerst thuis (in het Engels).

Een behandeling in de kliniek heeft echte voordelen, en die verstop ik niet: de vergelijking met IUI, wat de Nederlandse studie naar donorzaad liet zien en wat Freya over donoren zegt, staan verderop volledig.

Zelfinseminatie, IUI, ivf en ICSI: wat elk precies is

Deze vier namen worden gebruikt alsof het vier treden op één ladder zijn, en dat zijn ze niet. Twee ervan zijn inseminatie: het zaad wordt op de goede plek gebracht en de bevruchting gebeurt in het lichaam. De andere twee zijn bevruchting in een laboratorium. Hieronder staat per behandeling wat er gebeurt, waar, wat het in Nederland kost en wat de gepubliceerde kansen zijn, zodat je ziet welke bij jouw situatie past.

Eerst dit: IVI en zelfinseminatie zijn dezelfde handeling. IVI staat voor intravaginale inseminatie, de medische naam voor precies wat deze gids beschrijft: sperma hoog in de vagina, met een spuitje of applicator zonder naald, op je vruchtbare dagen. Freya noemt het "KI: diep in de vagina". Ziet een site IVI naast IUI en ivf staan alsof het een derde behandeling is die je kunt boeken, dan is het geen aparte behandeling: het is zelfinseminatie onder zijn medische naam. Wat verandert, is de plek, niet de handeling. ICI, intracervicale inseminatie, lijkt erop maar is niet hetzelfde: daarbij komt het zaad bij de baarmoedermond, volgens Freya met een "speciaal cupje" in de kliniek.

Zelfinseminatie, ook IVI genoemd

Wat er gebeurt. Het sperma wordt opgevangen in een schoon, droog potje, opgezogen in een spuitje of applicator zonder naald en hoog in de vagina geleegd. Daarna blijf je even liggen. Er gaat thuis nooit iets door de baarmoedermond. Het hele stappenplan staat verderop in het stuk over hoe het in de praktijk gaat.

Waar. Thuis, op het moment dat je ovulatietest aangeeft. Geen verwijzing, geen wachtlijst, geen afspraak.

Kosten. Een set en eventueel extra ovulatietests. Geen kliniektarief, geen medicijnen en geen eigen risico. Donorzaad van een buitenlandse spermabank kun je niet thuis laten bezorgen: volgens Freya versturen buitenlandse spermabanken de rietjes naar de kliniek die je kiest, en "Toezending aan je huisadres is niet toegestaan."

Gepubliceerde kans. Er is geen landelijk cijfer voor inseminatie thuis: de landelijke ivf-cijfers gaan over klinieken. Het gerandomiseerde bewijs is de Nederlandse studie hierboven, Hogerzeil en collega's (in het Engels), met 13 zwangerschappen bij de 29 vrouwen die thuis begonnen in de eerste zes cycli, en geen statistisch verschil met de kliniek. Het LUMC schrijft dat de kans "bij een regelmatige eisprong en normale hoeveelheid zaad" vergelijkbaar is met die via gemeenschap, "ongeveer 15% per maand", en dat na 12 maanden 85% van de paren zwanger is. Dat is een schatting, geen meting bij zelfinseminatie.

Meestal voor. Mensen bij wie vrijen niet of heel moeilijk lukt, vrouwenstellen en bewust alleenstaande moeders met een bekende donor, en iedereen die eerst de eenvoudigste weg wil proberen voordat ze naar een kliniek gaan.

IUI, intra-uteriene inseminatie

Wat er gebeurt. Het Zorginstituut: "IUI betekent dat het sperma wordt opgevangen en met een spuitje rechtstreeks in de baarmoeder wordt gespoten." Volgens Freya wordt het zaad eerst in het laboratorium "opgewerkt" en vlak voor de eisprong hoog in de baarmoeder gebracht, waarna het "zelf de eileiders zien te bereiken". Dat kan in een natuurlijke cyclus of met hormonen en echo's.

Waar. In een ziekenhuis of kliniek, met zaad dat eerst in het laboratorium is bewerkt.

Kosten. Met een medische reden betaalt de basisverzekering, meestal 3 tot 6 behandelingen, en betaal je je eigen risico (Zorginstituut). Zelf betalen kost € 807,45 per IUI, of € 1.289,80 met hormoonmedicijnen, plus € 200,00 per behandeling voor de spermabank, volgens de tarievenlijst 2026 van Amsterdam UMC, die schrijft dat de tarieven "landelijk vastgesteld" zijn door de NZa. Bij Medisch Centrum Kinderwens kost de spermabank € 416,20 per behandeling.

Gepubliceerde kans. Thuisarts: "Iets meer dan de helft van de vrouwen is zwanger na 6 behandelingen iui." Voor inseminatie met donorzaad noemt Freya een kans van "gemiddeld per inseminatie ongeveer 10 tot 15%", en schrijft dat uiteindelijk ongeveer 70% van de behandelde vrouwen zwanger raakt.

Meestal voor. Het Zorginstituut: IUI wordt "vooral geadviseerd als de man niet voldoende zaadcellen heeft of als er geen duidelijke oorzaak is". Met donorzaad heet het KID (kunstmatige inseminatie met donorzaad), en dat is in de kliniek ook de route voor bewust alleenstaande moeders en vrouwenstellen.

Ivf, in-vitrofertilisatie

Wat er gebeurt. Het Zorginstituut: "Bij in-vitrofertilisatie (ivf) vindt de bevruchting in een laboratorium plaats. Dus niet in uw lichaam." Volgens Freya rijpen er na hormoonstimulatie meerdere eicellen, die "met een holle naald uit de follikels" worden gezogen, en wordt twee tot vijf dagen later meestal één embryo in de baarmoeder geplaatst.

Waar. In een ivf-centrum met een vergunning, met de follikelpunctie onder echo.

Kosten. Met een medische indicatie en jonger dan 43 heb je recht op 3 ivf-pogingen uit de basisverzekering (Zorginstituut). Zelf betalen: € 3.236,27 per poging, of ongeveer € 4.393,91 met hormoonmedicijnen (Amsterdam UMC, 2026).

Gepubliceerde kans. Volgens de landelijke ivf-cijfers over 2022 van alle vergunninghoudende centra leidde 19,7% van de gestarte ivf-cycli tot een doorgaande zwangerschap, zonder de latere teruggeplaatste ingevroren embryo's. Het percentage hangt volgens die cijfers af van onder meer "de leeftijd van de vrouw". Freya: "Van alle stellen die starten met IVF, heeft 50% na drie behandelingen een kindje."

Meestal voor. Volgens Thuisarts word je meestal meteen naar het ziekenhuis gestuurd als het zaad minder goed is, als de eileiders misschien dichtzitten, als het onduidelijk is of je een eisprong krijgt, of als je 38 of ouder bent en het na minstens een jaar niet is gelukt. Lukt het niet met IUI, dan kun je volgens het Zorginstituut overgaan op ivf.

ICSI, intracytoplasmatische sperma-injectie

Wat er gebeurt. Het Zorginstituut: "Bij ICSI wordt voor elke eicel slechts 1 spermacel gebruikt. Deze spermacel wordt in het laboratorium met een speciale naald in de eicel gebracht." Het is een stap binnen een ivf-traject, geen behandeling in plaats daarvan.

Waar. In hetzelfde centrum en laboratorium als ivf, onder een microscoop.

Kosten. Voor ICSI gelden dezelfde voorwaarden voor vergoeding als voor ivf (Zorginstituut). Zelf betalen: € 3.355,79 per poging (Amsterdam UMC, 2026).

Gepubliceerde kans. In de landelijke cijfers over 2022 leidde 23,6% van de gestarte ICSI-cycli tot een doorgaande zwangerschap.

Meestal voor. Freya: ICSI wordt "vooral gebruikt als de man (sterk) verminderd vruchtbaar is, bijvoorbeeld door een slechte zaadkwaliteit of beweeglijkheid (minder dan 1 miljoen zaadcellen, te weinig beweeglijk of afwijkend van vorm)". Zaadcellen kunnen ook met een kleine ingreep uit de teelballen worden gehaald.

Bronnen: Zorginstituut Nederland over vruchtbaarheidsbehandelingen, Freya over IUI, ivf en ICSI, Thuisarts, de landelijke ivf-cijfers 2022 (J.M.J. Smeenk, 2025, via deGynaecoloog.nl) en de tarievenlijst 2026 van Amsterdam UMC. Tarieven zijn de landelijke NZa-tarieven voor wie zelf betaalt; met een medische reden betaalt je zorgverzekeraar, dus vraag je verzekeraar wat voor jou geldt.

Eerlijk over wat zelfinseminatie niet kan. Het is goedkoper en het is privé, en allebei is echt. Wat het niet kan, is een lichamelijk obstakel omzeilen. Zitten de eileiders dicht, zitten er geen zaadcellen in het sperma, of is de zaadkwaliteit sterk verminderd, dan is inseminatie van welke soort ook niet de behandeling, en daar zijn ivf en ICSI juist voor. Thuisarts noemt die situaties als reden om je meteen naar het ziekenhuis te sturen. Met donorzaad liet een Nederlands-Belgische studie onder 421 vrouwen zien dat IUI in de kliniek binnen 8 maanden bij 39% tot de geboorte van een kind leidde, tegen 24% bij inseminatie bij de baarmoedermond (Kop en collega's, 2022, in het Engels); de onderzoekers concluderen dat IUI de voorkeur heeft. Ben je na 12 maanden zelfinseminatie niet zwanger, dan is dat volgens het LUMC aanleiding voor onderzoek. Ben je ouder dan 35, ga dan al na 6 maanden naar de huisarts. Het hele rijtje staat verderop.

Werkt zelfinseminatie? (Wat de gepubliceerde studies echt zeggen)

De sterkste uitkomst die ik heb gevonden, is gerandomiseerd én Nederlands: geen statistisch verschil tussen inseminatie thuis en in de kliniek. Hogerzeil en collega's, 1988 (in het Engels) verdeelden 53 vrouwen met primaire vruchtbaarheidsproblemen door loting: thuis insemineren met ingevroren donorzaad, of inseminatie in de kliniek, zes cycli lang. In die eerste zes cycli waren er 13 zwangerschappen bij de 29 vrouwen die thuis begonnen en 11 bij de 24 die in de kliniek begonnen, "yielding no statistical difference in pregnancy rate". Nog eens 45 stellen die niet aan de toelatingseisen voldeden, kozen in dezelfde periode voor thuis, en daarna volgden 20 zwangerschappen na inseminatie thuis.

In één Amerikaanse reeks lag het percentage thuis hoger dan bij IUI in de kliniek, maar de stellen waren geselecteerd. Kathiresan en collega's, 2011 (in het Engels) bekeken 82 stellen in een Amerikaans medisch centrum waarbij de man een dwarslaesie had. Intravaginale inseminatie, "performed mostly at home by selected couples", werd door 45 stellen gebruikt en 17 van hen werden zwanger: 37,8%. IUI in de kliniek werd door 57 stellen gebruikt en 14 van hen werden zwanger: 24,6%. De groepen overlappen: 45 plus 57 is meer dan 82, dus sommige stellen deden allebei. De stellen waren geselecteerd, niet door loting verdeeld, dus het is geen directe vergelijking.

Er zijn ook cijfers per cyclus. Rutkowski en collega's, 1999 (in het Engels) meldden bij 31 Australische stellen waarbij de man een dwarslaesie had, een zwangerschapskans per cyclus van 22% na inseminatie thuis met zaad verkregen met vibratiestimulatie, en 5% na elektro-ejaculatie. In dezelfde reeks haalde IUI in de kliniek na elektro-ejaculatie 30% per cyclus. Cijfers als "10 tot 15% per cyclus" voor zelfinseminatie op de sites die ik bekeek, noemen geen bron, en ik heb er geen oorspronkelijke studie achter gevonden. Voor inseminatie met donorzaad in de kliniek noemt Freya wel "gemiddeld per inseminatie ongeveer 10 tot 15%".

De studie die het vaakst wordt aangehaald, is die van Banerjee en Singla, 2017 (in het Engels): 55 stellen in New Delhi bij wie het huwelijk niet geconsummeerd was, met vers zaad van de partner. Na 6 cycli was het zwangerschapspercentage 69% bij 20 tot 33 jaar (29 stellen), 43% bij 33 tot 36 jaar (14 stellen) en 25% boven de 36 (12 stellen). Het artikel spreekt van klinische zwangerschap, maar telde een positieve zwangerschapstest in de urine. Het is klein, terugblikkend en uit één centrum in India.

De grootste die ik vond, is Izhar en collega's, 2024 (in het Engels), een vooruitkijkende studie onder 769 stellen in Karachi bij wie het huwelijk niet geconsummeerd was, met een normaal zaadonderzoek en een normale echo, tot 12 maanden gevolgd. Zwanger werd 72,8% bij vaginisme, 70,2% bij te vroeg klaarkomen en 51,4% bij erectieproblemen. In Sønksen en collega's, 2012 (in het Engels) werd 43% van 140 stellen zwanger waarbij de man een dwarslaesie had en niet kon klaarkomen, met vibratiestimulatie en zelfinseminatie thuis. Het duurde gemiddeld (mediaan) 22,8 maanden tot de eerste zwangerschap.

Eerlijk over de grenzen: de meeste van deze studies sloten elk ander vruchtbaarheidsprobleem uit en hadden geen controlegroep, en twee telden een positieve urinetest als zwangerschap. Het zijn een handvol studies, de meeste klein, vooral bij stellen die niet kunnen vrijen, en de meeste geven een kans over maanden en niet per cyclus. Niets hiervan is een garantie, en niets hiervan vervangt een bezoek aan de huisarts als het niet lukt.

👉 Ik vond geen gepubliceerde studie met zwangerschapskansen voor zelfinseminatie met een bekende donor bij vrouwenstellen of bewust alleenstaande moeders. Bijna al het bewijs over thuis gaat over heteroseksuele stellen met zaad van de partner; inseminatie thuis met ingevroren donorzaad uit een kliniek vind je in de Nederlandse gerandomiseerde studie van 1988 en in een verslag uit 1983 in de BMJ (in het Engels). Het dichtstbijzijnde vergelijkingspunt zijn kliniekcijfers met donorzaad, hieronder als zodanig aangegeven. Freya en het LUMC noemen voor zelfinseminatie ongeveer 15% per maand, maar dat is een schatting gelijk aan de kans bij gemeenschap, geen meting.

Bronnen: de studies hierboven, gelinkt in de tekst (allemaal in het Engels); Hogerzeil e.a., Fertility and Sterility, 1988; Kathiresan e.a., Fertility and Sterility, 2011; Kop e.a., Human Reproduction, 2022; LUMC; Freya over zelfinseminatie en KID; Thuisarts.

Inseminatie bij de baarmoedermond tegenover IUI, in een Nederlandse studie. In het gerandomiseerde onderzoek van Kop en collega's, 2022 (in het Engels), uitgevoerd in Nederland en België, kregen 421 vrouwen met ingevroren donorzaad zes cycli inseminatie bij de baarmoedermond (ICI) of zes cycli IUI, allebei in de natuurlijke cyclus. Binnen 8 maanden leidde dat bij 24% tegen 39% tot een levend geboren kind. Dat zijn kliniekcijfers, en ICI brengt het zaad bij de baarmoedermond en niet hoog in de vagina, dus zie ze als vergelijkingspunt en niet als kans voor thuis. De onderzoekers schrijven dat IUI daarom de voorkeur heeft. Wat behandelingen in Nederland kosten, staat apart in wat IUI, ivf en zelfinseminatie kosten.

Hoe gaat zelfinseminatie in de praktijk? (Wat de Nederlandse instructies beschrijven)

De instructie van het LUMC en de brochure van Freya beschrijven grotendeels hetzelfde: het sperma wordt opgevangen in een schoon potje, opgezogen in een klein spuitje zonder naald en op je vruchtbare dagen in de vagina geleegd.

• Opvangen. Het sperma wordt door masturbatie rechtstreeks opgevangen in een schoon, droog potje. Het LUMC: geen condoom, "aangezien dit ook een negatieve uitwerking op het sperma heeft", en potje en spuitje "in ieder geval niet met zeep schoonmaken". Freya: "Gebruik geen glijmiddelen, deze kunnen het zaad aantasten".
• Tijd en temperatuur. Het LUMC laat het sperma "ongeveer 20 minuten bij kamertemperatuur staan (niet in de zon)" en het potje daarna rustig zwenken. Freya schrijft dat zaadcellen op lichaamstemperatuur moeten blijven, dat het potje dicht tegen het lichaam "gedurende korte tijd (max. 1 uur)" goed blijft, en dat je het het liefst meteen gebruikt.
• Insemineren. Het sperma wordt opgezogen in een klein spuitje van 2 of 5 cc zonder naald; in de set van Maia Baby is dat een applicator. Het LUMC: je gaat liggen "met een kussen onder uw heupen", brengt het spuitje in de vagina en spuit het "met een redelijke druk leeg". Freya: "Breng het spuitje zo diep mogelijk in".
• Daarna. Blijf even liggen. Het LUMC zegt 5 tot 10 minuten, Freya: "een kwartiertje is voldoende". In het Canadese verslag was het 15 tot 20 minuten en in de Pakistaanse studie minstens 20 minuten. Met de set van Maia Baby houden wij 15 tot 30 minuten aan, dus minstens het kwartier dat Freya noemt. Dat er bij het opstaan wat uitloopt, is volgens het LUMC "heel normaal"; meer daarover in zelfinseminatie tips: sperma loopt eruit.
• Timing. Het LUMC: insemineer de avond van de eerste positieve ovulatietest en de volgende ochtend nog een keer, of om de dag vanaf 3 dagen voor tot 1 dag na de verwachte eisprong. Freya: "Zodra de test positief is, moet je diezelfde avond insemineren." Hoe je je vruchtbare dagen vindt, lees je in vruchtbare dagen: het beste moment om zwanger te worden.
• Materiaal. Het LUMC: "Voor het spuitje kunt u het beste iedere keer een nieuwe gebruiken." Ik zou potje en applicator allebei als eenmalig behandelen: nieuw openen, één keer gebruiken, weggooien.

Over glijmiddel. In een laboratoriumstudie van Agarwal en collega's, 2008 (in het Engels) verminderden drie gangbare glijmiddelen de voorwaartse beweeglijkheid van zaadcellen na 30 minuten flink, terwijl het middel dat als vruchtbaarheidsvriendelijk wordt verkocht, Pre-Seed, dat niet deed. Freya's advies is eenvoudiger: geen glijmiddel. Om eerlijk te zijn: Steiner en collega's, 2012 (in het Engels) vonden dat vrouwen die glijmiddel gebruikten bij het vrijen, ongeveer even vaak zwanger werden, dus het effect in het laboratorium hoeft niet helemaal op te gaan in het echt.

👉 Er gaat niets door de baarmoedermond.

Het is makkelijk om te denken dat dit een thuisversie van IUI is. Dat is het niet: bij IUI gaat het zaad, eerst opgewerkt in het laboratorium, in de baarmoeder, en dat gebeurt in een ziekenhuis of kliniek. Het LUMC schrijft juist dat zelfinseminatie thuis kan "omdat het zaad daarbij niet in de baarmoeder gebracht hoeft te worden". Probeer thuis dus nooit iets door de baarmoedermond te brengen.

De timing goed krijgen (Wat de studies zeggen over wanneer je insemineert)

De timing is het deel dat je helemaal zelf in de hand hebt, en het is ook het deel dat terugkomt in de cijfers.

In de studie van Meyer en collega's, 1996 (in het Engels) kregen 138 vrouwen met open eileiders in een Amerikaans academisch centrum 524 inseminatiecycli met ingevroren donorzaad, elke cyclus gevolgd met dagelijkse LH-tests in de urine. 91 van de 138 vrouwen werden zwanger, 66%, met gemiddeld 18,7% per inseminatiecyclus. Waar het hier om gaat: zwangerschap was "nearly twice as likely after insemination on the day after the urinary LH surge as on the day of surge detection", bijna twee keer zo waarschijnlijk na inseminatie op de dag na de LH-piek als op de dag dat die werd gezien. De onderzoekers concluderen dat inseminatie de dag na de piek beter is.

Dat was een kliniekstudie met een cupje in plaats van een spuitje thuis, dus de kansen zijn geen kansen voor thuis. Wat je wel kunt meenemen, is de timing, en die past bij de instructie van het LUMC: begin 3 dagen voor je verwachte eisprong met testen, insemineer de avond van de eerste positieve test en de volgende ochtend opnieuw. Volgens het LUMC gaat de LH-piek de eisprong 24 uur vooraf. Daarom zitten er in de set van Maia Baby 15 ovulatietests en vier applicators, zodat je niet hoeft te gokken: eerst de piek vinden, dan de inseminatie erop afstemmen. In de twee grote studies naar thuis, Banerjee en Singla 2017 en Izhar en collega's 2024, insemineerden stellen om de dag over hun vruchtbare dagen, en dat is ook het andere schema van het LUMC.

Wil je zien hoe een Nederlands ziekenhuis de timing bij IUI regelt? Gynaecoloog Marieke Lambers van het Dijklander Ziekenhuis legt uit hoe ze met echo's en een hCG-injectie de eisprong plannen en de inseminatie ongeveer 39 uur na die injectie doen, vóór de eisprong. Het gaat over IUI in het ziekenhuis, niet over thuis. De kansen die ze noemt, ongeveer 10% per inseminatie, zijn die van haar eigen centrum; Thuisarts en Freya noemen iets meer dan de helft zwanger na 6 IUI-behandelingen.

In het ziekenhuis bepalen ze het moment met echo's en een injectie; thuis gebruik je daarvoor een ovulatietest.

Wie de set van Maia Baby maakt (En waarom we deze gids schreven)

Maia Baby is opgericht door Matthew Jones en Sarah Thomas, twee mensen die in de Britse gezondheidszorg (NHS) hebben gewerkt, samen meer dan 15 jaar. Daar komt hun praktische kennis van regels voor medische hulpmiddelen en de toelating ervan vandaan, en daarom citeert deze gids Thuisarts, Freya, het LUMC, de Nederlandse wetteksten en de gepubliceerde studies letterlijk in plaats van ze in eigen woorden na te vertellen.

Meer dan 100 mensen hebben ons laten weten dat ze met de set zwanger zijn geworden (stand september 2026). We weten niet hoeveel mensen de set in totaal hebben gebruikt, dus dit is een telling van berichten en geen slagingspercentage, en we gaan het ook niet zo laten klinken. Op de productpagina staan 75 gepubliceerde reviews met gemiddeld 4,9 sterren, en die kun je allemaal lezen.

De set is het praktische antwoord op het stappenplan hierboven. Elke set bevat vier applicators met een zachte tip en vier potjes om sperma op te vangen, zodat je in één cyclus meer dan eens kunt proberen zonder iets opnieuw te gebruiken, plus 15 ovulatietests (LH), 5 zwangerschapstests en 20 urinebekertjes voor het testen. Er zit een volledige handleiding bij, en er komen ook video's.

Mensen die de set gebruikten, schreven in hun eigen woorden op hoe het ging: de eerste maand met de set en we waren zwanger, een hoge prijsopgave van een kliniek, dus eerst thuis, twee moeders, één donor, positief bij de derde poging, zwanger na vaginisme en een andere weg vinden met vulvodynie. Deze echte verhalen staan in het Engels: we publiceren ze in hun oorspronkelijke taal, zonder vertaling, zodat ze authentiek blijven.

Wat mensen zeggen die de set gebruikten (Hun woorden, niet de onze)

Dit zijn gepubliceerde reviews van de set, overgenomen van de productpagina, in het Engels zoals de schrijvers ze plaatsten en met de foto's die ze erbij zetten. Het zijn drie persoonlijke ervaringen van de 75 gepubliceerde reviews, en drie ervaringen zeggen niets over jouw kans. We kozen er drie met een foto, en alle drie waren zwanger toen ze schreven, dus dit is een selectie en geen steekproef. De studies hierboven zijn het bewijs over hoe goed de methode werkt; wat volgt, is het deel dat de studies weglaten.

Anoniem, 30 april 2026, geverifieerde koper

It worked for us ! I am turning 40 this year and I was worried about my biological clock. We tried this kit one cycle and we are 3 weeks pregnant.

Jessica, 15 juli 2026

Wow!! Where do I start.. we started trying Sept 25.. was getting fed up with timed sex.. so we decided to purchase one of these the first month of using it just 2 syringes.. we are pregnant!! So easy to use and, instructions are spot on, the syringes were comfortable too, the sperm pot is brilliantly designed too.
If your in doubt or wanting your baby but want to reduce the pressure, grab yourself one now!! Xx

Emily, 18 januari 2026

Still can’t quite believe it!

After a long and emotional journey trying to conceive, using Maia Baby felt like a small moment of hope when we needed it most. The kit was simple, gentle, and helped us feel calm and supported rather than overwhelmed.

When we saw our first positive pregnancy test, we honestly didn’t believe it, so we took a second one just to be sure. Seeing them both positive left us in tears. We’re so incredibly happy and grateful.

This product gave us confidence during one of the most vulnerable times of our lives, and we’ll always be thankful for that.

Alle 75 reviews staan op die pagina, ook de minder enthousiaste, en je kunt ze allemaal lezen zonder het ons te vragen.

Mag zelfinseminatie in Nederland? (Voor jou wel, maar niet alles eromheen)

Nederlandse ziekenhuizen en de patiëntenvereniging beschrijven zelfinseminatie thuis gewoon als mogelijkheid. Het UMC Utrecht schrijft: "Als u zwanger wilt worden met een eigen donor, dan kan dit door middel van zelfinseminatie. U hebt hiervoor geen ziekenhuis en/of arts nodig. Hulp bij zelfinseminatie vindt in ons ziekenhuis alleen plaats als u niet zwanger bent geworden na een jaar zelfinseminatie." Wat de wet regelt, gaat vooral over wat er rond het zaad gebeurt: wie als beroep insemineert, wie zaad aan anderen verstrekt en wie er aandacht voor vraagt om er geld aan te verdienen. Ik houd de wettelijke regels hieronder in de woorden van de wet zelf, omdat dit geen onderwerp is om in eigen woorden na te vertellen.

De Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb) gaat over "kunstmatige donorbevruchting", in de wet omschreven als:

het beroeps-of bedrijfsmatig verrichten van handelingen, gericht op het anders dan op natuurlijke wijze tot stand komen van een zwangerschap met gebruikmaking van: 1. zaadcellen van een ander dan de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van de vrouw

Zo'n behandeling is volgens art. 1a alleen toegestaan als degene die haar uitvoert, de "verrichter", een donorcode en een moedercode heeft. Daarmee komt de donor in het register. Wat de wet betekent voor een vrouw die thuis zichzelf insemineert, zegt de wet zelf niet. Freya schrijft wel: "Donoren via zelfinseminatie kunnen niet geregistreerd worden in het donorregister."

Over het verstrekken van zaad zegt de Embryowet dat wie gedoneerde geslachtscellen aan anderen verstrekt, geen vergoeding mag vragen "die meer bedraagt dan de kosten" (art. 27), en dat volgens art. 28, lid 1, strafbaar is:

degene die de behoefte aan, of de beschikbaarheid van geslachtscellen of embryo’s onder de aandacht brengt met het oogmerk financiële of vergelijkbare voordelen aan te bieden of te behalen.

En als donorzaad naar je huis wordt gestuurd? Ik geef je alleen de woorden van Freya, over buitenlandse spermabanken:

De donorbank verzendt de rietjes met donorzaad aan de kliniek die je gekozen hebt voor je behandeling (en die bereid is om dit zaad in ontvangst te nemen). Toezending aan je huisadres is niet toegestaan.

Dat ga ik niet verder uitleggen. Heeft het gevolgen voor je plannen, vraag het dan eerst aan je kliniek of aan een notaris of familierechtadvocaat.

Insemineer je thuis met een vriend als donor, dan loopt er niets via een kliniek. Er is wel een tussenweg. Freya schrijft: "Je kunt bij een aantal klinieken met je eigen donor terecht. Zo kan de donor veilig getest worden, de inseminatie door de kliniek worden uitgevoerd en de donor wordt geregistreerd in het donorregister." Ook met een donor uit je eigen omgeving kan volgens Freya "controle van de kwaliteit van het zaad en de gezondheid van de donor aan te raden zijn".

Gebruik je zaad van een donor, dan raad ik je sterk aan om via een kliniek te gaan, of de donor in elk geval via een kliniek te laten testen. Daar wordt hij getest, staat hij in het register en kan je kind later volgens art. 3 van de Wdkb vanaf 12 jaar gegevens over de donor opvragen en vanaf 16 jaar zijn naam. Die worden verstrekt nadat de donor schriftelijk heeft ingestemd; stemt hij niet in, dan blijft verstrekking alleen achterwege als zwaarwegende belangen van de donor dat meebrengen (art. 3, tweede lid).

Wie is juridisch ouder na zelfinseminatie met een donor? (Het deel om twee keer te lezen)

De vrouw die bevalt, is altijd de moeder. Is ze getrouwd met een man of heeft ze een geregistreerd partnerschap met hem, dan is hij de vader. Met een donor thuis is een vrouwelijke partner niet automatisch moeder, ook niet binnen een huwelijk: zij wordt ouder door het kind te erkennen, wat al vóór de geboorte kan, of door adoptie. En een bekende donor kan het kind erkennen en dan de juridische vader zijn, met toestemming van de moeder (of als de rechter die vervangt) en alleen zolang het kind nog geen twee juridische ouders heeft.

Zo staat het in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (geldend vanaf 5 juli 2025). Moeder van een kind is de vrouw "uit wie het kind is geboren" (art. 198, lid 1, onder a). Haar echtgenote of geregistreerde partner is alleen automatisch ook moeder als het kind "is verwekt door kunstmatige donorbevruchting" zoals de Wdkb die bedoelt, en er een verklaring van het College donorgegevens is "waaruit blijkt dat de identiteit van de donor aan de vrouw bij wie de kunstmatige donorbevruchting heeft plaatsgevonden onbekend is" (onder b). De Rijksoverheid zegt het zo: "Is de donor bekend bij u en de geboortemoeder? Dan bent u als duomoeder niet automatisch juridisch ouder van het kind. Bijvoorbeeld als de donor een vriend, bekende of familielid is." En het College donorgegevens: "Wij hebben alleen donorgegevens waarbij de behandeling in een kliniek of ziekenhuis in Nederland heeft plaatsgevonden."

Bronnen, wetteksten geraadpleegd in oktober 2026: Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 198, 199, 203, 204 en 207; Hoge Raad 26 juni 2009, ECLI:NL:HR:2009:BH2250 (over art. 1:394); Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting; Rijksoverheid over ouderschap van een duomoeder en wanneer je een kind erkent; College donorgegevens over de ouderschapsverklaring; Freya, brochure KID.

Een donorovereenkomst regelt dit niet vanzelf. Freya raadt aan afspraken met de donor bij de notaris vast te leggen, maar wie juridisch ouder is, volgt uit de manieren die de wet noemt: geboorte, huwelijk of geregistreerd partnerschap, erkenning, een uitspraak van de rechter of adoptie (art. 198 en 199).

👉 Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Wil je weten wat er juridisch geldt voor ouderschap? Raadpleeg een notaris of familierechtadvocaat, en doe dat bij een bekende donor voordat je begint met proberen, niet erna.

Waar dit geldt. Dit is Nederlands recht. De Rijksoverheid wijst erop dat de keuze tussen erkenning en adoptie gevolgen kan hebben voor de erkenning van je ouderschap in het buitenland: "Verwacht u dat u naar het buitenland gaat verhuizen? Laat u dan informeren over deze gevolgen door een rechtsbijstandsverlener." Op maiababy.be staat dezelfde tekst, maar in België gelden andere wetten. De Belgische wet van 6 juli 2007 over medisch begeleide voortplanting zegt bijvoorbeeld dat de gameten van één donor niet bij "meer dan zes verschillende vrouwen" tot de geboorte van kinderen mogen leiden (art. 55, zoals gepubliceerd in 2007), en het Belgische afstammingsrecht staat niet in deze gids. In 2024 oordeelde het Grondwettelijk Hof dat de wetsbepalingen die verhinderen dat het donorkind enige informatie over de donor van het fertiliteitscentrum kan krijgen, "ongrondwettig" zijn; ze blijven gelden tot er nieuwe wetgeving is, en uiterlijk tot en met 30 juni 2027 (Grondwettelijk Hof, arrest 102/2024). Woon je in België, laat je dan adviseren door een Belgische notaris of advocaat.

Met het zaad van je eigen partner. Gebruiken jullie het zaad van je mannelijke partner, dan is er geen donor: de Wdkb gaat alleen over zaadcellen "van een ander dan de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van de vrouw". Is hij met de moeder getrouwd of haar geregistreerde partner, dan is hij de vader (art. 199, onder a); anders wordt hij vader door het kind te erkennen (art. 199, onder c), net als na zwanger worden door seks. Wil je weten wat er juridisch geldt voor ouderschap? Raadpleeg een notaris of familierechtadvocaat.

Probeer het: wie zouden de juridische ouders zijn?

Die tabel is veel om op je telefoon te lezen. Beantwoord maximaal drie vragen en deze routewijzer laat het ene vak zien dat bij jouw route past, in precies dezelfde woorden.

Wie zouden de juridische ouders zijn?

Beantwoord maximaal drie vragen en deze routewijzer laat het passende vak uit de tabel hierboven zien, woord voor woord. Hij voegt niets toe, slaat niets op en verstuurt niets.

1. Wiens zaad wordt gebruikt?

Van een donor Van de mannelijke partner zelf

2. Hoe zou de zwangerschap ontstaan?

In een kliniek in Nederland Thuis insemineren, zonder kliniek Seks met de donor

3. Is de moeder bij de geboorte getrouwd of heeft ze een geregistreerd partnerschap?

Ja Nee

Beantwoord de vragen hierboven om het passende vak uit de tabel te zien.

Opnieuw beginnen

Welke gezondheidscontroles hoort een bekende donor te hebben? (In de woorden van Freya)

Een donor buiten de kliniek heeft geen verplichte gezondheidscontrole, dus de controles komen op jou en hem neer. Ik citeer de brochure KID van Freya letterlijk, omdat de woorden ertoe doen.

Over de controle bij donoren van de spermabank:

In de familie van de donor mogen geen erfelijke ziekten voorkomen. Verder wordt het sperma van donoren van de spermabank regelmatig gecontroleerd op ziekten zoals HIV, hepatitis-B en -C, syfilis, chlamydia trachomatis en gonorroe. Dit geldt ook als je zelf een donor meebrengt.

Over een man die je niet kende en die zich als donor aanbiedt:

Kies je voor zelfinseminatie met een onbekende man die zich heeft aangeboden als donor? Dat kan natuurlijk een prima oplossing zijn. Wees je bewust van de risico’s: je weet niet of hij gezond is, kwalitatief goed sperma heeft en wat zijn motieven zijn. Denk om je eigen veiligheid en die van je kind!

Over donoren die heel vaak doneren:

Hoe weet je zeker dat hij te goeder trouw is? Dat hij niet al tientallen donaties heeft gedaan? Kinderen uit donorinseminaties in het verleden worden soms geconfronteerd met grote aantallen halfbroers en -zussen.

Freya schrijft ook: "Sommige donoren blijven zichzelf helaas keer op keer aanbieden." In de kliniek geldt een grens: onder de Wdkb mag één donor aan ten hoogste twaalf moedercodes worden gekoppeld (Staatsblad 2024, 4, art. 2); het UMC Utrecht schrijft dat een donor "maximaal 12 gezinnen" mag helpen zwanger worden. Maar een donor bij zelfinseminatie staat niet in het register en valt buiten die telling.

Het zijn medische, juridische en emotionele risico's tegelijk. Kies je toch voor thuis met een bekende donor, dan kun je volgens de brochure Zelfinseminatie van Freya in enkele ziekenhuizen of spermabanken het zaad van je eigen donor laten invriezen, zodat het "op ziekten (bijv. op HIV) getest kan worden". Freya noemt als nadeel dat ingevroren sperma "iets aan kwaliteit verliest", zodat de kans iets kleiner is.

Waar een donor zich kan laten testen. Thuisarts: "Ga naar je huisarts of de GGD." Bij de GGD is soa-zorg gratis voor bepaalde groepen, zoals mensen jonger dan 25 of met klachten die wijzen op een soa, en er is niet altijd plek; bij de huisarts of een privékliniek voor soa-zorg kan iedereen terecht (Rijksoverheid).

Eén negatieve test is niet de standaard van de kliniek. Thuisarts: "Test je te vroeg, dan kan de test laten zien dat je geen soa hebt, terwijl je wel besmet bent." Bij de spermabank blijft het zaad volgens Freya "6 maanden na de donatie in quarantaine, want pas een half jaar na het produceren kan worden vastgesteld of iemand besmet was", tenzij een snelle DNA-test is gedaan, en dan is "het testresultaat 3 maanden geldig".

Hoor je dit liever van een onafhankelijke kant? Het Landelijk informatiepunt donorconceptie, waarin volgens donorconceptie.nl "diverse bij donorconceptie betrokken partijen samen" werken, legt in deze video uit wat je moet afwegen bij een donor van de spermabank of een bekende donor: wat je kind later wil weten, waarom grote aantallen halfbroers en halfzussen een zorg zijn, en waarom je afspraken met een bekende donor vastlegt met een familierechtadvocaat of notaris. Over het testen van de donor op ziekten gaat de video niet.

Wanneer ga je naar de huisarts? (Wacht hier niet mee)

Ga naar je huisarts als je na 12 maanden zelfinseminatie niet zwanger bent, al na 6 maanden als je ouder bent dan 35, meteen als je een mogelijke oorzaak kent, en snel als je tekenen van een ontsteking hebt. Zo staat het bij het LUMC, Freya en Thuisarts.

• Na 1 jaar. Thuisarts: "Ga naar je huisarts als je na een jaar nog niet zwanger bent."
• Ouder dan 35: na 6 maanden. Freya: "Wanneer je ouder bent dan 35 jaar, dan is het advies om na 6 maanden onbeschermd vrijen de huisarts te bezoeken."
• 38 jaar of ouder. Lukt het na minstens 1 jaar niet, dan word je volgens Thuisarts meestal doorgestuurd naar het ziekenhuis. Die pagina gaat ook over vrouwen die zwanger proberen te worden met zaad van een donor.
• Na 12 maanden zelfinseminatie. Het LUMC: "Mocht er na 12 maanden zelfinseminatie geen zwangerschap zijn ontstaan, is er aanleiding om onderzoek naar jullie vruchtbaarheid te doen. Bespreek dat met je huisarts." Gebruik je het zaad van je partner, kom dan samen: Thuisarts schrijft "Kom samen met je partner naar de huisarts" (zie ook vruchtbaarheidstest voor mannen). Bij inseminatie met donorzaad in de kliniek kan volgens Freya na 12 behandelingen zonder resultaat verder onderzoek worden gedaan.
• Meteen. Thuisarts noemt situaties om meteen een afspraak te maken, zoals "Vrijen lukt niet goed" en "Je weet niet of je een eisprong hebt, of wanneer je eisprong is", en situaties waarin je meestal direct naar het ziekenhuis gaat: regelmatig meer dan 35 dagen tussen je menstruaties, een onduidelijke eisprong (bijvoorbeeld bij PCOS) of eileiders die misschien dichtzitten, bijvoorbeeld door endometriose of chlamydia.

Tekenen van een ontsteking na een inseminatie. Bacteriën kunnen via je vagina in je baarmoeder, eileiders en eierstokken komen. Volgens Thuisarts merk je een ontsteking daar aan 1 of meer van deze dingen:

• Pijn onderin je buik
• Koorts, 38 graden of hoger
• Meer vocht uit je vagina, of vocht met een andere kleur dan je gewend bent
• Pijn tijdens seks
• Je ziek voelen

Wacht niet af of het overgaat. Thuisarts: "De ontsteking gaat niet vanzelf over." En: "Daarom is het belangrijk dat je zo snel mogelijk antibiotica krijgt." Bel je huisarts; is de praktijk dicht en kan het niet wachten, bel dan de huisartsen-spoedpost. Het nummer staat op de site van je huisarts of op het bandje als je je huisarts belt; er is geen landelijk nummer.

Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost als de pijn zo erg is dat je het niet meer volhoudt, als je koorts hebt van 38 graden of hoger, of als je je heel erg ziek voelt (Thuisarts). Slik je al antibiotica, dan ook direct als je klachten na 2 dagen niet minder worden, je na 2 dagen nog koorts hebt, je buikpijn steeds erger wordt, je je steeds zieker voelt, je steeds moet overgeven, of je klachten herkent van een eerdere ontsteking.

Ben je zwanger of misschien zwanger en heb je erge buikpijn, bel dan direct je verloskundige, huisarts of de huisartsen-spoedpost. Bel volgens Thuisarts ook direct bij pijn linksonder of rechtsonder in je buik die steeds erger wordt, ineens heel erge buikpijn, pijn als je beweegt of ademhaalt, pijn bij je schouders als je ligt, een snelle hartslag, duizeligheid of het gevoel dat je flauwvalt, of misselijkheid, overgeven of zweten. Bel ook direct je verloskundige, huisarts of de huisartsen-spoedpost als je zwanger of misschien zwanger bent en veel bloed verliest (je moet een paar keer in 1 uur dik maandverband vervangen), zo staat het bij Thuisarts (bloedverlies in de eerste 3 maanden). Heb je pijn bij je schouders terwijl je bloedt, of plotseling heel erge buikpijn waarbij je je erg duizelig of onwel voelt of flauwvalt? Bel dan meteen 112. Volgens Radboudumc kan schouderpijn met plotselinge hevige buikpijn komen door bloed in de buik als de eileider scheurt, “een ernstige situatie”. Gaat het steeds slechter met je, of is er levensgevaar, bel dan 112.

Veelgestelde vragen over zelfinseminatie

Werkt zelfinseminatie echt?

Een gerandomiseerde Nederlandse studie vond geen statistisch verschil tussen inseminatie thuis en in de kliniek. In die studie met ingevroren donorzaad (Hogerzeil en collega's, 1988, in het Engels) waren er 13 zwangerschappen bij de 29 vrouwen die thuis begonnen, in de eerste zes cycli, zonder statistisch verschil met de kliniek. Met maar 53 vrouwen kan die studie niet laten zien dat de twee gelijkwaardig zijn, en thuis lag in de ruwe cijfers iets lager. In een studie onder 769 stellen die niet konden vrijen en geen ander vruchtbaarheidsprobleem hadden (Izhar en collega's, 2024, in het Engels), werd 51,4% tot 72,8% zwanger binnen 12 maanden, afhankelijk van de oorzaak. Het LUMC noemt voor zelfinseminatie ongeveer 15% per maand, een schatting gelijk aan de kans bij gemeenschap. Geen van de studies die ik vond, geeft kansen voor zelfinseminatie met een bekende donor bij vrouwenstellen of bewust alleenstaande moeders.

Hoe lang blijft vers sperma goed voor zelfinseminatie?

Het LUMC laat het sperma ongeveer 20 minuten bij kamertemperatuur staan, niet in de zon, en gebruikt het daarna. Freya schrijft dat zaadcellen op lichaamstemperatuur moeten blijven en dat het potje dicht tegen het lichaam "gedurende korte tijd (max. 1 uur)" goed blijft; het liefst gebruik je het meteen. De laboratoriumhandleiding van de WHO (2021, in het Engels) noemt voor laboratoria onderzoek "within 30 minutes after collection, but at least within 60 minutes", en een temperatuur niet onder 20 °C en niet boven 37 °C. Mijn praktische lezing: gebruik vers sperma binnen het uur en zet het nooit in de koelkast. In een laboratoriumstudie uit 1977 (in het Engels) was de beweeglijkheid bij 4 °C na 6 uur bijna verdwenen. In het lichaam is het anders, zie hoe lang zaadcellen in het lichaam van een vrouw leven.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij zelfinseminatie?

De gewone zijn een verkeerde timing, glijmiddel of een gewoon condoom bij het opvangen, potjes schoonmaken met zeep, het sperma laten afkoelen of te warm laten worden, en materiaal opnieuw gebruiken. Met een donor zijn de twee grote: op zijn woord vertrouwen dat hij getest is, en denken dat een afspraak op papier bepaalt wie juridisch ouder is. De laatste is te lang doorgaan zonder naar de huisarts te gaan: na 12 maanden, of na 6 maanden als je ouder bent dan 35.

Hoe breng je thuis sperma in om zwanger te worden?

Er wordt niets ingespoten met een naald, en er komt geen naald aan te pas. Volgens het LUMC en Freya vang je het sperma op in een schoon, droog potje en zuig je het op in een klein spuitje zonder naald van 2 of 5 cc; in de set van Maia Baby is dat een applicator. Je brengt het in de vagina en leegt het rustig. Daarna blijf je even liggen: het LUMC zegt 5 tot 10 minuten, Freya een kwartier, en met de set houden wij 15 tot 30 minuten aan. Thuis gaat er nooit iets door de baarmoedermond.

Is zelfinseminatie goedkoper dan een kliniek?

Ja, veel goedkoper als je zelf betaalt. Een IUI kost in 2026 € 807,45 per keer zonder hormonen, plus de spermabank, bijvoorbeeld € 200,00 per behandeling bij Amsterdam UMC. Met een medische reden betaalt je basisverzekering en betaal je je eigen risico, en voor vrouwen zonder mannelijke partner loopt KID via een subsidieregeling met een eigen bijdrage van € 192,50. Donorzaad zelf wordt nooit vergoed. Thuis betaal je een set en eventueel extra ovulatietests. Het hele overzicht staat in wat IUI, ivf en zelfinseminatie kosten.

Wat is het verschil tussen IVI, IUI, ivf en ICSI?

IVI is intravaginale inseminatie, de medische naam voor zelfinseminatie: sperma hoog in de vagina met een spuitje of applicator zonder naald. IUI gebeurt in een ziekenhuis of kliniek: het Zorginstituut schrijft dat het sperma "met een spuitje rechtstreeks in de baarmoeder wordt gespoten", en volgens Freya moeten de zaadcellen daarna zelf de eileiders bereiken. Bij ivf vindt de bevruchting in een laboratorium plaats; zelf betalen kost € 3.236,27 per poging. ICSI is ivf met één extra stap: per eicel wordt één zaadcel in het laboratorium in de eicel gebracht. De volledige vergelijking, met Nederlandse tarieven en de gepubliceerde kansen, staat hierboven.

Hoeveel mensen worden zwanger met de set van Maia Baby?

Meer dan 100 mensen hebben ons laten weten dat ze met de set zwanger zijn geworden (stand september 2026). Dat is een telling van de berichten die we kregen en geen slagingspercentage: we weten niet hoeveel mensen de set in totaal hebben gebruikt, dus er is geen noemer, en die gaan we ook niet verzinnen. Voor kansen kun je beter bij de gepubliceerde studies hierboven kijken.

Het deel dat de studies weglaten (De menselijke kant)

Geen van de studies hierboven meet hoe dit echt voelt. Ze tellen zwangerschappen, niet de maanden van proberen.

Freya schrijft in haar brochure over donorinseminatie: "De keuze om over te gaan tot donorinseminatie is voor veel mensen een moeilijke beslissing."

Ik zou hetzelfde zeggen. Deze gids gaat er niet over welke weg je moet kiezen. Hij gaat over de echte cijfers en de echte juridische situatie.

Wil je er met iemand over praten? Volgens Freya is iedereen met vruchtbaarheidsproblemen, miskramen of een onvervulde kinderwens welkom bij haar activiteiten voor lotgenoten: "Je hoeft geen lid te zijn." In klinieken voor donorinseminatie werkt volgens Freya "doorgaans een fertiliteitscounsellor" die je ook kan helpen met de besluitvorming, en het Landelijk informatiepunt donorconceptie heeft informatie voor wensouders, donoren en donorkinderen.

Het is emotioneel, en het kan eenzaam zijn. Met wie je dit ook doet, of als je het alleen doet: het blijft een gezin maken.

Had je iets aan deze gids, stuur hem dan door naar iemand die hem nodig heeft. We zijn @maiababyuk op TikTok en Instagram, waar dezelfde vragen in een minuut worden beantwoord in plaats van in twintig.

Verder lezen: handige gidsen als je zwanger wilt worden

Deze gidsen gaan over de stukken rond zelfinseminatie:

• Vruchtbare dagen: wanneer is het beste moment om zwanger te worden?
• Zelfinseminatie tips: sperma loopt eruit, is dat normaal?
• Hoe lang leven zaadcellen in het lichaam van een vrouw?
• IVF traject kosten: wat kosten IUI, IVF en zelfinseminatie?
• Vruchtbaarheidstest man: wat je kunt verwachten van een spermatest